barış adası

Semah

2009-09-16T09:32:00.000-07:00

Jim carry saturday night

2009-09-15T17:24:00.000-07:00

50 cent ( Best Friend)

2009-09-15T17:08:00.000-07:00

Yeraltının en hızlı mimarı: Köstebek

2009-06-22T07:42:00.000-07:00

Yeraltının en hızlı mimarı: Köstebek

Yeraltının en hızlı mimarı: Köstebek

Köstebeklerin tüylerinin tek yöne doğru uzamadıklarını biliyor musunuz? Kentlerde yaşayanların yabancı oldukları köstebek, çiftçileri ve bahçe işleriyle uğraşanları çileden çıkartabilecek kadar sinir bozucu olabilir. Kökleri ve bitkileri yiyen köstebek yeraltında açtığı geçitler içinde yaşar.

Bu geçitleri açabilmek için de toprağı burnuyla yukarı doğru sürerek küçük tepeler oluşturur. Ve bir de bakmışsınız kaşla göz arasında güzelim bahçeniz minik köstebek tepeleriyle dolmuş. Yeraltının en hızlı mimarları olarak tanımlanabilecek bu minik kemirgenler o kadar çevik ki asla göremezsiniz, dolayısıyla da yakalamanız çok zordur. Galiba insanları en fazla sinirlendiren özellikleri de bu olsa gerek

Oysa tarlalarda veya bahçelerde köstebeklerin dolaşması aslında iyiye işarettir. Onların varlıkları toprağın sağlıklı olduğunu ve içinde minik canlıların yaşandığını gösterir. Çünkü köstebek aslında etçil bir hayvandır ve solucan, salyangoz, larva ve tırtıl gibi diğer omurgasızlarla beslenir. Size inanılmaz gelebilir ama bu küçücük kemirgenin bir yılda tükettikleri 37 kiloyu bulur.

Tahammülü zor

Dahası çiftleşme dışında yanında başka hiç kimseye tahammül edemediği için kendi geçit sistemini kullanan tarla faresi gibi ürünlere zarar veren diğer hayvanları da kovalar. Bu kovalamaca sayesinde de toprak "havalanmış" olur ki bu da aslında çiftçilerin ve bahçe severlerin yararınadır.

Müthiş geçit ustası dallı budaklı yaşam alanını inşa ederken, kürek biçimindeki önayaklarından yararlanıyor. Köstebek ön ayaklarıyla beden ağırlığının 20 mislisi toprağı kazabilir. Bu arada burnunun ve kafasının da çok güçlü olduğunu söylemeye unutmayalım. Sonuçta kazmış olduğu toprakları burnu ve kafasıyla sürerek tümsekler oluşturur.

Zorunlu olmadıkça yer altı geçitlerinden çıkmayan köstebek, kış uykusuna yatmadan sürekli yeni geçitler yaparak yaşamını sürdürmeye devam eder. Geçit ustası minik kemirgenler günde üç ila dört saatlerine kazarak geçirirler. Diğer zamanlarında ise dinlenirler veya geçitlerini kontrol ederler.

Tüyleri her yöne uzar

Köstebeklerin geçitler içinde rahatça dolaşabilmeleri için yani hem öne hem de arkaya doğru hareket edebilmeleri için diğer memelilere karşın tüyleri belli bir yöne doğru uzamaz. Toprakla uyumlu boz rengindeki tüyleri her yöne doğru yatmaya müsaittir.

Halk arasında yaygın olan bir kanının aksine köstebekler tamamen kör değildir. Gözleri yeraltındaki yaşama uyum sağladıkları için çok küçüktür ve tüylerinin altında gizlenmiştir. Ama buna karşın olağanüstü dokunma ve koku duyusuna ve mükemmel bir işitme yetisine sahipler. Mesela geçidine küçük bir böcek bile girdiğinde anında tepki verebilirler.

BEYONCE featuring SHAKİRA (Beautiful Liar)

2009-06-22T05:17:00.000-07:00

BARIŞ ATA
GÖNDEREN:BARIŞ ATA

Müzikler

2009-06-21T15:42:00.001-07:00

Video Klipler

2009-06-21T15:40:00.001-07:00

Semah

Müzikler

2009-06-21T15:38:00.000-07:00

Video Klipler

2009-06-21T15:37:00.000-07:00

Türk bölümü

2009-06-21T15:34:00.001-07:00

Video Klipler

Caretta caretta'ların özellikleri nelerdir?

2009-06-21T15:26:00.001-07:00

Bir tür su kaplumbağası olan caretta caretta'lar, sadece yumurtlama dönemlerinde karaya çıkar. Oksijeni hava yoluyla almasına rağmen uzun süre su altında kalabilir.

Atlantik, Pasifik ve Hint okyanuslarının ılıman ve tropikal sularında özellikle kıyıya yakın kesimlerde bulunurlar. Ortalama 47 ile 62 yıl arasında yaşarlar.

Türkiye’de bulunan caretta caretta'ların sırt kabuğu ovaldir. Yaklaşık olarak 70-75 cm. boyunda ve 50-55 cm. genişlikte olurlar. Başları büyük ve üçgen biçimine yakındır.

Cinsiyet ayrımı

Caretta caretta'ların dişi ya da erkek ayrımı ergin olmadan yapılamaz. Son araştırmalara ve sırtlarındaki eğrilerden elde edilen bilgilere göre 12 ile 30 yıl arasında ergin olurlar. Erkekler dişilere göre daha uzun kuyruğa sahiptir ve tırnakları geriye doğru kıvrık haldedir.

Caretta caretta'ların bacakları yüzmeyi kolaylaştırmak için zamanla kürek biçimini almıştır. Yumurtadan yeni çıkmış bir caretta caretta, 20 saat boyunca durmaksızın yüzebilir.

Nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan caretta caretta'lar etoburlardır. Sünger, denizanası, at nalı yengeçler ve istiridye ile beslenirler.

Caretta caretta'lar sadece yumurtadan çıkarken kullandıkları ve “caruncle” adı verilen sivri yumurta dişlerine sahiptirler. Bu dişler yumurtadan çıktıktan hemen sonra düşer. Ancak çeneleri oldukça güçlü olduğu için sert kabukları bile kolayca parçalayabilirler.

Derin sularda yüzeydeyken uyuyan caretta caretta'lar, sığ sularda dipte veya kayaların altında uyur.

Üreme biçimleri

Cinsel olgunluğa kabukları 50 santimetreyi geçtiklerinde ulaşırlar. Çiftleşme dönemi sırasında birçok erkek ile birlikte olup birkaç ay boyunca sperm biriktirebilen dişiler, genetik çeşitliliği bu şekilde sağlar.

Caretta caretta'lar Kuzey Yarımküre’de mayıs-ağustos aylarında, Güney Yarımküre’de ekim-mart aylarında yuva yapar. Yuva dişiler tarafından yapılır. Her dişi yumurtlama döneminde ortalama 2 kere ve sadece geceleri yuva yapar.

Yumurtlama

Dişiler yumurtlama ve yuva yapma dönemlerinde dışarıdan gelen uyaranlara karşı çok hassastır. Yuva yapılacak sahildeki bazı faktörler dişilerin yuva yapmadan denize dönmelerine neden olabilir. Bu nedenlerin başında suni aydınlatmalar veya insanın varlığı gelir.

Caretta caretta'lar yumurtadan geceleri çıkar. Yumurtadan yeni çıkmış caretta caretta, yönünü ufuk aydınlığını kullanarak bulur. Kumsalın gerisinde yer alan herhangi bir ışık kaynağı yavru caretta carettanın yönünü şaşırmasına neden olur.

Yönünü şaşıran ve hemen denize ulaşamayan bir caretta caretta güneşte kalmaktan, su kaybından veya başka hayvanlar tarafından saldırıya uğrayarak ölebilir.

Dişiler yumurtalarını gelgit zamanlarında bırakırlar. Kuluçkaya yatma süreleri 45 ile 65 gün arasında değişir ancak yuva yapılmış kumun sıcaklığı bu sürenin kısalmasında ya da uzamasında etkilidir. Araştırmalar serin kumlarda erkek, sıcak kumlarda dişi yavruların olduğunu göstermiştir.

Her yuvada ortalama 100 yumurta bulunur ve dişiler 13 günlük aralarla kuluçkaya yatar.

En yoğun görüldükleri yuvalama alanları Umman’daki Masirah Adası’dır. Akdeniz bölgesinde Yunanistan ve Türkiye sahillerinde de yuvalarlar.

Caretta caretta'lar Türkiye’de en sık Anamur, Belek, Dalyan, Dalaman, Demirtaş, Ekincik, Fethiye, Gazipaşa, Göksu Deltası, Kumluca, Kızılot ve Patara sahillerinde görülmekte.

Yön bulma özellikleri

Araştırmalara göre dişi caretta caretta'lar yumurtalarını doğdukları ya da oraya çok yakın sahillere bırakıyor. Bu nedenle daha önce yuva yapılan kumsalı bulmak için yüzlerce ve hatta binlerce mil göç ettikleri gözlemleniyor.

Uzun mesafelere göç eden caretta caretta'ların yön bulma duyguları uzun yıllardan beri araştırılmakta. Daha önceki araştırmalar kaplumbağaların dünyanın manyetik alanının açı ve yoğunluğunu bulabildiğini gösteriyor. Böylece kaplumbağalar gitmek istedikleri yerin enlem ve boylamlarını bulup yönlerini belirleyebiliyor.

BARIŞ ATA

GÖNDEREN:BARIŞ ATA

Caretta caretta'ların özellikleri nelerdir?

2009-06-21T15:26:00.000-07:00

Yön bulma özellikleri

Bukalemunlar neden renk degiştirir?

2009-06-21T15:07:00.000-07:00

Ortalama 20-30 cm boyunda olan bukalemunları diğer hayvanlardan ayıran en önemli özeliği, bulunduğu duruma göre renk değiştirmeleridir.

Bukalemunların renk değişimleri, yeşilin tonları, sarı veya kahverengi ile sınırlıdır. Derisinin yanısıra gözleri ve dili de renk değiştirme özelliğine sahiptir.

Sürüngenler sınıfının "Chamaeleonidae" ailesinden olan bukalemunların renk değiştirme nedenleri ilginçtir.

Bukalemun bulunduğu ruh halini ifade etmek için renk değiştirir. Yani kendini tehlikede hissettiğinde ya da öfkelendiğinde kademeli veya ani renk değişiklikleri olabilir.

Bukalemunlar tehlikede olduklarını hissettiğinde kendini gizlemek için veya deri değiştirme zamanlarında yahut çiftleşme döneminde, hatta sıcaklık ve ışığa göre bile renk değiştirebilir.

Ancak bilinenin aksine, bukalemunların renk değiştirmesi tamamen kendi kontrollerinde gerçekleşmez.

Isıya ve ışığa duyarlı pigmentler

Renk değişimi sinir sistemi tarafından yönetilir. Bukalemunlar doğaları gereği çok farklı renk pigmentlerine sahiptir.

Farklı pigmentler içeren hücreler, sıcaklık, ışık ve vücuttaki kimyasal değişimlere bağlı olarak küçülüp büyüyebilir.

Renk değiştirme nedenleri

Vücut sıcaklığını ayarlama: Soğukkanlı hayvanlardan olan bukalemunların vücut sıcaklığı dış etkenlere bağlıdır. Koyu renkler ısıyı daha çok emer. Bu yüzden bir bukalemun vücut sıcaklığını artırması gerektirdiğinde rengini koyulaştırır.

Tehlike: Bukalemun savunma ya da saldırı anında ciğerlerindeki hava keseciklerini doldurarak kendini olduğundan büyük gösterir. Derisinde çizgi ve noktalar oluşturarak rakibini korkutmaya çalışır.

Karşı cinsi etkileme: Bukalemunlar çiftleşme dönemlerinde karşı cinse kur yaparken onu etkilemek amacıyla göz alıcı renklere bürünür. Renk ve desen diliyle iletişim kurarlar. Bir anlamda büründüğü renklerle duygularını ifade ederler.

Gizlenme: Bir bukalemun, üzerinde bulunduğu çalılığın gölgesinin renkleriyle uyumlu olmak için uçuk kahverengi veya siyah lekelerle yeşile dönüşür. Akşam olurken donuk, sarımsı bir kahverengiye bürünür. Karanlıkta ise kendini gizlemek için siyah rengi kullanır.

BARIŞ ATA
KAYNAK: UZMAN-TV
BAĞLANTI:http://rehber.uzmantv.com

Beyonce.feat.Shakira.Beautiful.Liar.mkv

2009-06-20T01:34:00.000-07:00

file:///home/ata/Desktop/Beyonce.feat.Shakira.Beautiful.Liar.mkv

Yabancı Bölümü

2009-06-20T01:30:00.000-07:00

Video Klipler

VİDEO KLİPLER (müzikler)

2009-06-20T01:25:00.000-07:00

Hayvanlar

2009-06-20T00:44:00.000-07:00

Hayvan, canlılar dünyasının ökaryotlar (Eukaryota) üst âlemindeki hayvanlar (Animalia) âleminde sınıflanan canlıların ortak adıdır. "Hayvan" sözcüğü, günlük kullanımda esasen insan dışı hayvanları ifade etmek için kullanılırsa da biyolojik bağlamda insanı da içerir. Hayvanlar âleminin bilimsel ve Latince adı olan "Animalia" terimi ise yine Latince olan ve "yaşayan" ya da "ruh" anlamına gelen animadan türetilmiş animal sözcüğünün çoğuludur. Hayvanlar âlemini tanımlayan bir başka Latince bilimsel terim de Metazoa'dır.

Genellikle çevrelerine uyum sağlayan ve diğer canlılarla beslenen çokhücreliler alemidir. Vücutları, embriyonun bazı metamorfozlar geçirmesiyle gelişir. Ökaryotik çok hücreli organizmalardır. Besinlerini genel olarak sindirerek alırlar.

Hayvanların birçoğu hareketlidir ve bitkilerde tipik olan kalın hücre duvarları genellikle yoktur. Embriyonik gelişim esnasında büyük ölçülerde hücresel göçler ve doku organizasyonları görülür. Üremeleri primer (birincil) olarak seksüeldir; diploit kromozom taşıyan dişi ve erkekler mayozla haploit kromozomlu gametleri, bunlarda birleşerek diploid zigotu oluşturur.

1,5 milyondan fazla yaşayan türü tanımlanmıştır, fakat gerçek miktarın bazılarına göre 20 milyon, bazılarına göre de 50 milyondan fazla olduğu sanılmaktadır.

Barış Ata
Kaynak: Vikipedi
Bağlantı: http://tr.wikipedia.org

HAYVANLAR ALEMİ

2009-06-20T00:35:00.001-07:00

Ağrı Eğitim Sen Şubesi SBS Sınavındaki Polis Memurunun Tutumunu Kınadı

2009-06-20T00:07:00.000-07:00

Ağrı'da 13 Haziran Günü yapılan Seviye Belirleme Sınavı (SBS) esnasında Şemsi Türkmen Lisesinde görevli öğretmen A.Melik Eraslan'a yönelik Polis şiddeti iddiası Eğitim-Sen Ağrı Şubesi'nin öğretmen evi önündeki yaptığı basın açıklaması ile kınandı.

Basın açıklamasında konuşan Eğitim-Sen Şube Başkanı Cezmi Gündüz “Okul sınav yürütme kurulunda yer alan görevli öğretmen arkadaşlarımızın son kontrolleri esnasında okuldaki resmi polis görevlileri de dâhil dışarıdan gelen resmi üniformalı ve daha sonra özel hareket polis memuru olduğu anlaşılan sivil ve öğrenci velisi olduğunu söyleyip zorla okula girmeye çalışan, polis memurlarınca sınav yürütme kurulunda yer alan öğretmenlerimizin görevlerini yerine getirmeleri, şiddete varan bir kaba kuvvet, tehdit ve hakaretlerle engellenmeye çalışılmıştır" dedi.

Açıklamada, olaya tepki göstermek isteyen vatandaşlar, polis memurlarının tavırları karşısında çaresizce kıvranmaktan başka bir şey yapamamışlardır denildi.

Basın açıklamasının devamında, sade vatandaş ne zaman hukuk dışılığı kendilerine hak sayan bazı polis memurlarına karşı kendini güvende sayacaktır. Bu davanın her aşamada takipçisi olacağımızı ifade ediyor, bu olay karşısında yetkililerin gereğini layıkıyla yapmasını talep ediyor, tüm eğitim camiası ve kamuoyundan duyarlılık bekliyoruz denildi.

Basın açıklaması sık sık ''baskılar bizi yıldıramaz, öğretmene uzanan eller kırılsın, biz çocuklarımıza onurlu bir gelecek bırakacağız-ya siz, sloganları ile kesildi.

Basın açıklamasının ardından grup sessiz bir şeklide dağıldı.
(C.Y)

Açıklamada, olaya tepki göstermek isteyen vatandaşlar, polis memurlarının tavırları karşısında çaresizce kıvranmaktan başka bir şey yapamamışlardır denildi.

Basın açıklaması sık sık ''baskılar bizi yıldıramaz, öğretmene uzanan eller kırılsın, biz çocuklarımıza onurlu bir gelecek bırakacağız-ya siz, sloganları ile kesildi.

Basın açıklamasının ardından grup sessiz bir şeklide dağıldı.
(C.Y)

Barış Ata
Kaynak: "Diyadinnet"
Bağlantı: www.diyadinnet.com

Japon Balığı

2009-04-10T15:13:00.000-07:00

Video

Fragmanlar

2009-04-10T15:04:00.001-07:00

Fragmanlar

Kısa Filmler

2009-04-10T14:59:00.001-07:00

Gülümse

2009-04-10T05:25:00.000-07:00

Mutlu Ol Bu Bir Emirdir

2009-04-09T13:48:00.000-07:00

2 Kasım 1934 Anadolu'da Bir Köy...

O yıllarda bir T.C. hükümeti radyolarda türk müziğinin çalınmasını yasakladı. Amacı batı müziğinin yaygınlaşmasını sağlamaktı. Genç cumhuriyet: Alaturka yerine alafrangayı yani "batı kültürünü" topluma yerleştirmek istiyordu.

İnsanların müziğine, kültürüne, yaşam tarzına yasaklar koyan siyasi otorite hayatın karşısında daima tuhaf duruma düşmüştür.

"SON"

Kısa Filmler

2009-04-09T13:37:00.001-07:00

Gülümse

Mutlu Ol Bu Bir Emirdir

"BUZ DEVRİ 3"("HD" Kalitesiyle)

2009-04-09T12:59:00.000-07:00

"BUZ DEVRİ 3"("HD" Kalitesiyle)

Yapım : 2009, ABD
Tür : Animasyon / Aile / Komedi / Macera
Yönetmen : Carlos Saldanha
Seslendirenler : Queen Latifah, John Leguizamo, Chris Wedge, Ray Romano, Denis Leary, Sean William Scott
Yapımcı : Lori Forte, John C. Donkin
Gösterim Tarihi : 1 Temmuz 2009

Özet
Serinin bu bölümünde kahramanlarımız sıcak bir adadalar ama ters giden şey adanın yöneticisi durumundaki zebra onları adada istememektedir.Diğer yandan fındık aşkı hiç bitmeyen küçük sincap üzerine düşen zaman makinesi sayesinde kendini tarihin derinliklerinde bulur ve fındığını kovalamaya devam etmektedir.

Yazan=Barış ATA

" Görünmezlik Pelerini "

2009-03-06T12:35:00.000-08:00

Şubat 05, 2006

Rusya Ulyanovsk Eyalet Üniversitesi Quantum ve Optik Elektronik Bölümünden bir profesör cisimleri görünmez yapacak bir yöntemin patentini aldı.

Oleg Gadomsky görünmezlik pelerini olarak adlandırılan buluşunu "Optik ışınımın dönüştürülmesi yöntemi" adıyla patentledi.

Gadomsky uzun süredir altın nano-parçacıkları ile deneyler yapmaktaydı. Bilim adamı bir mikrondan ince kalınlıkta özel bir mikroskopik altın parçacıkları katmanının önüne koyulduğu cisimleri görünmez yapabildiğini keşfettiğini iddia ediyor:

"Şu an sadece hareketsiz cisimler görünmez yapılabiliyor, çünkü hareket ışınım frekansını etkiliyor. Ancak Harry Potter'ınki gibi bir görünmezlik peleri yapmak çok yakında mümkün olabilecek."

Gadomsky'nin iddiaları gerçekse, ki umarım gerçek değildir, korkarım sokağa gece görüş gözlükleriyle çıkmak zorunda kalacağız, zira bu ürünü ilk satın alacaklar arasında kapkaç mafyaları ve tacizciler olacak. Mayfanın azminin zaman zaman insana şapka çıkarttırabilecek boyutta olabildiğini unutmayalım, örneğin bir keresinde Kolombiya uyuşturucu mafyası ABD'ye uyuşturucu sokabilmek için denizaltı yaptırmıştı!!!

Ancak muhtemelen hükümetler böyle bir ürünün serbestçe satılmasına asla izin vermez ve "sihirli pelerini" sadece polis, asker ve haberalma örgütleri gibi devlet kurumları kullanabilir.

KAYNAK: http://gundenkalan.blogspot.com
Hazırlayan:BARIŞ ATA

Videosunu İzlemek İçin Adrese Tıklayın: http://www.komikler.com/komiktv/film.php?catid=14&filmid=631&start=0&g

Güzel Resimler

2009-02-26T09:56:00.000-08:00

Sarı Prenses (Erkek)

Karışık Ciklet

Palyaço Balığı (Deniz)

Japon Balığı (Teleskop)

Ciklet

Sarı Prenses (Dişi)

Ciklet

Ciklet

Ciklet

Melek Cinsi

Deniz Balığı (Bilinmiyor)

Deniz Balığı (Bilinmiyor)

Ciklet Türü

Karışık Ciklet

Sarı Prenses (Dişi)

Ciklet Türü

Tül Japon

Harika Bir Akvaryum

Ciklet Türü

Yavru Lepistesler

Ciklet (Yumurtlama Anı)

Sarı Prenses Yavruları

Beyaz Ciklet

Ciklet Türü

Kaynak: Google (Görseller)
Hazırlayan: Barış Ata

Var mı Balık Gibisi!

2009-02-26T09:48:00.000-08:00

Var mı balık gibisi!

Kırmızı et ile aynı proteine sahip balık etinin yüzde 90'ı vücudumuz tarafından kullanılabiliyor

Selçuk Üniversitesi (SÜ) Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Karakaya, kırmızı ete göre çok daha ucuz olan ve eşdeğer proteine sahip balık etinin tüketiminin toplumda yeterince yaygın olmadığına dikkat çekerek, yetişkinlik döneminde ortaya çıkan birçok hastalığın, gelişme çağındaki yetersiz beslenmeden kaynaklandığının bilimsel araştırmalarla ispatlandığını söyledi. Karakaya, yüksek protein içeren balık eti tüketiminin artırılması için ulusal kampanyalar başlatılması gerektiğini ifade etti.

Balık etinin bir özelliğinin de, kırmızı ete oranla yok denecek kadar az yağ içermesi olduğunun altını çizen Karakaya, ''Bu olumlu özelliğinin yanı sıra orkinos, kılıç balığı ve uskumru gibi bazı balık türlerinde A ve D vitaminleri kırmızı ete oranla en az iki kat daha fazladır'' dedi.

''KIŞ MEVSİMİNDE BALIK TÜKETİN''
Prof. Dr. Karakaya, gelişme çağındaki çocuklara balık yağı içirilmesinin sayısız faydaları olduğunu da vurgulayarak, şunları kaydetti:

''Kırmızı ete eşdeğer protein içeren balık eti, özellikle kışın sofralardan eksik edilmemelidir. Bu mevsimde bol miktarda balık eti tüketilmesi, soğuk havalarda çok fazla gereksinim duyulan vücut direncinin artmasını sağladığı gibi, içerdiği yüksek orandaki kalsiyum, fosfor ve iyot ile vücudun mineral dengesini korumasına da yardımcı olur. Vücudun kışın daha da artan A, B1, B2 ve D vitamini ihtiyacını da balık tüketimi ile karşılamak mümkündür.''

Balık etinin biyolojik değerinin yüksek ve dengeli olduğunu kaydeden Karakaya, şu bilgileri verdi:

''Vücudumuz çok besleyici olan balık etinin yüzde 90'ını kullanabilmektedir. Fasulyede de protein vardır, fakat balık etindeki protein değeri, içinde bulunan aminoasit oranının fazlalığı nedeniyle diğer protein içeren gıdalardan çok daha fazladır. Bu özelliği nedeniyle balık eti, sindirim sistemi açısından da birçok olumlu özelliğe sahiptir.''

Kaynak:http://www.galabalik.com

Gönderen: Barış Ata

Alg Yiyici tatlı Su Balıkları

2009-02-26T09:28:00.000-08:00

ALG YİYİCİ TATLI SU BALIKLARI

Deniz akvaryumlarında da, tatlı su akvaryumlarında da algler sorun oluşturabilir. Bu makalede biz, tatlı su akvaryumlarında alglerle mücadelede kullanılabilecek bazı alg yiyici balık türlerine göz atacağız. Akvaryumda alg oluşumu fazla aydınlatma, bitkiler için yapılan gübrelemenin fazla olması veya su kalitesindeki düşüklük gibi nedenlerle ortaya çıkabilir. Birçok akvaristse bu alg sorununu ortadan kaldırmak ve güzel bir tanka sahip olmak için alg yiyici balıkları edinip doğal temizlik ekipleri kurarlar.

Bir temizlik ekibi kurmak için seçilebilecek farklı türde balıklar vardır. Her bir türün yediği alg türü bellidir, fakat pek azı birden fazla alg türünü yer. Bu tür alg yiyici balıkların doğru seçimi ve etkin olması için alg türlerini de araştırmak, mücadelede önemli bir faktördür.

Siyah Moli

Siyah moliler karma tank için idealdir ve birçok balıkla uyum içinde yaşar. İpliksi algleri temizleyeceklerdir. Genellikle sakal alglerini de azaltırlar. Akvaryumda ürerlerse, yavru moliler yiyecek ihtiyaçlarının tamamını ipliksi alglerden elde eder. Siyah moliler -balon moliler de- ayrıca su yüzeyindeki besinleri süpürürler. Çünkü hem otçul, hem etçil canlılardır ve verilen pul yemlerle de besleneceklerdir. Moliler, hafif tuzlu suların vazgeçilmezidir ve bulundukları suya bir miktar kaya tuzu atılmalıdır.

Vantuzlu Çöpçü (Otocinclus affinis)

Oto olarak da bilinen vantuzlu çöpçüler giderek yaygınlaşmaktadır. Mükemmel bir temizleyicidirler ve çoğunlukla algleri henüz yeşerme aşamasında yerler. Bitkilerin yaprakları arasındakiler de dahil olmak üzere algleri süpüreceklerdir. Vantuzlu çöpçüler en az altı bireylik gruplar halinde bakılmalıdır. Tek tür olarak beslendiğinde ürkek olabilir ve saklanabilirler. Esasen mükemmel karma tank balıklarıdır ve sadece aç kaldıklarına başka canlılar için zararlı olabilirler. Alg kalmadığında açlık baş gösterecek ve bu tür kolayca ölecektir. Ancak salatalık gibi sebzeler vermek, aç kalmalarını önleyecektir.

Siyamlı Alg Yiyici (Crossocheilus siamensis)

SAE (Siamese Alg Eater) olarak da anılan bu tür, bütün türler içinde en iyi alg yiyici olarak bilinir. Zaman zaman 'Çinli alg yiyici' ismi de kullanılır ve bu yanlıştır, pek çok pet shop da bu yanlışa düşer. SAE, diğer alg yiyicilerin pek dokunmadığı kırmızı algi özellikle çok sever. Barışçıl balıklardır, erişkinler zaman zaman kendi türüne karşı agresif olabilir. Ayrıca saçsı alg ve sakal algini de yedikleri bilinmektedir.

Vatoz (Hypostomus punctatusare)

Vatozlar genellikle pet shoplar tarafından alg sorununa çare olacağı söylenerek satılır. Fakat vatozlar bu konuda sanıldığı kadar başarılı değildir. Alg yiyici türler arasında en yaygın türdür, buna rağmen 60 cm uzunluğa ulaşabildiği pek bilinmez. Camları ve akvaryum dekorunu temizlemekte iyidirler. Vatozlar agresif olabilir ve aç olduklarında diğer küçük balıkları yiyebilir. Alg tabletlerine bayılırlar, ıspanak ve marul yapraklarını da afiyetle yerler. Düzenli beslenilmediği takdirde, bitkili tankınızı berbat edeceklerdir.

Kelebek Goodeid (Ameca splendens)

Kelebek goodeid, kırmızı ve yeşil alg ve sakal algini yiyen bir tür olarak bilinir. Habitatlarının azalması nedeniyle bu güzel balığın türü doğada tükenme tehlikesi altındadır. Azami boyları 10-12 cm'dir ve çok agresif balıklardır, karma tanklarda beslenmemelidir. Zira yemleme zamanlarında hırçın davrandıkları ve diğer türlerin kuyruklarını yedikleri bilinmektedir.

Florida Bayrak Balığı (Jordanella floridae)

FFF (Florida Flag Fish), saçsı alge bayılır ve bazen sakal algini de yediği bilinmektedir. Mizacı değişiklik gösterse de agresif bir tür olarak değerlendirilir ve hayalet karidesleri, hatta küçük neonları bile yiyecektir. Karma akvaryumlar için tehlikeli sayılırlar.

Gül Barb (Puntius conchonius)

Florida bayrak balığı yerine beslenebilecek bir tür olan gül barb, saçsı algleri tabiri caizse "spagetti yer gibi" yiyecektir. Gül barblar barışçıl bir türdür ve yaklaşık 15 cm'ye kadar büyüyebilir. Bitkili tankları severler; ancak yapraklı bitkileri yiyeceklerdir, önlem alınması gerekir. Akvaryumda yeterli alg bulunmadığında, kabukları soyulmuş bezelye veya kabak verilebilir. Besleneceği akvaryumun hacminin 100 litreden fazla olması önerilir.

'Alg temizleme ekibi' alglerle mücadelede etkili bir yöntemdir, ama akvaryumlarda alg sorununu tamamen çözemez. Su değişimlerinin yapılması, aydınlatmanın ve bitkiler için kullanılan gübrelerin dozunun iyi ayarlanması algleri kontrol altına almanın tek yoludur.

Çevirmen: Anıl Altın
Çeviride yararlanılan site: http://www.aquaticcommunity.com
Çevirisi yapılan kaynağın linki: http://www.aquaticcommunity.com/algae-control/fish.php
Çevirmenin notları: 1) Siyam, Tayland'ın eski adıdır.
2) Siyamlı alg yiyici ile vantuzlu çöpçü arasındaki temel fark, Siyamlı alg yiyicinin vantuzunun olmamasıdır.
3) Şahsen ben normal vatoz yerine daha çalışkan, daha küçük boyda kalıp, akvaryum düzeni ve görüntüsü için pek fazla sorun teşkil etmeyecek ve daha estetik olan cüce vatozu (Ancistrus dolichopterus) öneririm.
4) Florida bayrak balığını bazı yabancı ve Türkçe sitelerde Amerikan bayrak balığı adıyla gördüm. Ama bakıldığında balığın desenlerinin Amerikan bayrağını değil, daha çok Florida eyaletinin bayrağını andırdığı görülecektir. Ayrıca doğal yaşam alanının Florida olduğunu göz önünde tutarak, bu adın balığa daha uygun olduğunu düşünüyorum.
5) Ben alg konusunda cüce vatoz ve vantuzlu çöpçüden memnun kaldım. Diğer türleri ise beslemedim.

Kaynak:http:// www.izmirakvaryum.com Gönderen: Barış Ata

"Anıl ALTIN'A" bu yazıyı çevirdiği için teşekkürler...

code

2009-02-15T08:57:00.001-08:00

View my Guestbook
Free Guestbooks by Bravenet.com

Kendi Balıklarım'ın Hikayesi

2009-02-15T05:49:00.000-08:00

Meraba.!
Ben, evimde iki tane akvaryumla uğraşıyorum.
İlk önce size, akvaryumun bu eve nasıl geldiğini anlatmak istiyorum.
Bir haftasonu ailemle gezmek için dışarıya çıktık. Tabi benim aklımda hep akvaryum vardı. Çünkü ben akvaryumu çok severdim. Yani aklımdan hiç çıkmazdı. Hep gezerken" Annem" "Babam" hiç farketmez hep bir hayvan satılan yere geçerken gelin bir bakalım derdim.İşte bir akvaryumcudan geçerken o balıklar benim gözüme takıldı. Ondan sonra babamın elinden tuttum ve gelin bir bakalım dedim. Ve içeri girdik. Annemde gel ne yapacaksın balıkları başka zaman alırız dedi.(tabi bide o başka zaman, ne zaman bilinmez) ama ben umudu kaybetmedim.Anne bi dur ya dedim. Ondan sonra bizde tam bu akvaryumların kampanyasında gelmişiz. Ve adamla anlaştık ve mutluluktan uçacaktım. Babama akvaryum ne zaman gelecek, akvaryum ne zaman gelecek diye 10-15 kere söyledim çünkü çok sabırsızdım.İlk defa evimde, balık beslemenin zevkini yaşıyacaktım.Ondan beri hep akvaryumumu çok severim ve çok önem veririm. Birde ikinci akvaryumun nasıl eve geldiğini anlatayım ama onu buraya getirene kadar balıklar ölecek diye ödüm kopuyordu.! İşte birgün akrabalarımıza gitmiştik. Yedik içtik ondan sonra gitme vakti geldi. Benim halamın oğluda benim eskişehirde bir arkadaşım var ondada balıklar var dedi. İşte akvaryuma balıklar sığmıyor siz besleyebilirmi siniz? dedi. Bizde hangi cinsten dedik. Oda ciklet cinsinden dedi. Onlar bizim balıklarla yaşamaz dedik.(bu arada bizim balıklarımızın cinsi japon,lepistes,vatoz,neon,moli ve çöpçü) Babamda onun için onlara bitane akvaryum lazım dedi.Tamam o zaman siz bir ara eskişehire gidip balıkları getirin siz gelene kadar bişeyler ayarlarım dedi. Tabi bende ilk defa eskişehire gidiceğim için çok heyecanlıydım.İşte birgün halamın oğlunu aradık.Nasıl gidicez felan dedik. Ben okuldan gelince abimle "Tren Garına" doğru yol aldık. Biletimizi aldık ve iki buçuk saat felan bekledik trenin gelmesi için tren geldi.Eskişehire vardığımızda akşam olmuştu ve hava buz gibiydi. Tren'den inerken halamın oğlunu gördük. İşte açmısınız bişey alyımmı dedi. Ben de aç degilim dedim. Ama abim açsa onu bilemem dedim.Ondan sonra tantuniciye götürdü. O yemeği ilk defa yiyecektim. Gördüğümde döneri parçalamışlar ekmeğin arasına koymuşlar ve tantuni diye satıyorlar. Ama dönerin tadına benzemiyordu. İşte zar zor yedim.Ve çıktık. Evlerine geldik. Evde arkadaşları vardı.Yarın oldu. biyerleri gezdirdi tanıttı bize. Gitme günü gelince bende hiç balıklara bakmamıştım. Balıklara bakabilrmiyim dedim oda hayır diyecek hali yok tabi. Gittim ve baktım onlar zaten başlamışlar bile balıkları bir şeye doldurmaya, ben de baktım. İşimiz bittikten sonra ayrılma vakti geldi. Aslında bir iki gün daha kalsam diyordum ama okulum vardı. Trene bindik ve yolumuz ankaray'dı.Elimizde iki tane oksijen hapı vardı her birini durduğumuz durakta atıyorduk.İşte böyle böyle ankara'ya vardık.
Ben korkuyordum tabi ölürler diye oksijensizlik'ten. Eve gelene kadar çalkaladığımız için su rakı gibi olmuş. Balıklar'dan hiçbiri gözükmüyordu. Bizde şakasına onlar içine rakı damlattılar dedik. Ondan sonra bizim yaruluğu aldık ve içine boşalttık. Tabi acemiliğimiz boşaltırken farketmeden 2 tanesini yere düşürmüşüz. Birisini üzülerek söylüyorum ezmişim.! Bitaneside orda çırpınıyordu bizde yerdeki mikropları akvaryumdaki balıklara bulaştırmasın diye onuda mefta ettik. Tabi dört beş ay sonra onlarada yeni bir akvaryum geldi. Halada onda yaşıyorlar. İşte size anlatcaklarım bu kadar ama bu sadece akvaryumlarım'ın nasıl bu zor şartlarla geldiğini bir konu ettim.

Sayğılarımla... BARIŞ ATA

Akvaryum balıklarıyla ilgili temel bilgiler

2009-02-15T05:38:00.000-08:00

Akvaryum balıklarıyla ilgili temel bilgiler

Sağlıklı Balık Seçimi

Satın almaya karar verdiğiniz balıkların ithal edimesi sırasında iki veya üç hafta kadar karantinada kontrol altında kalıp kalmadığına dikkat etmelisiniz.

İyi bir balığın seçinde gözün rehberlik edebileceği ip uçları vardır.

*Balığın rengi yoğun olacak, desenli balıklarda birbirine karışma olmamalıdır.
*Balığın özel bir deseni olduğunda bunun istenen standartlara uyması gerekir.
*Sağlıklı bir balık aşırı çaba göstermeden dengeli ve yüzgeçleri kalkık olarak yüzer.
*Biçimli bir balığın kalıbı dolgundur.
*Yüzgeçlerinde yırtık ve dağılmalar bulunmamalıdır.
*Balığın üzerinde çkurlar, kabarcıklar,benekler bulunmamalıdır.
*Kuyruğundan rahatsız olan balıkların dışkıları renksizdir.
*Akvaryumun bir kenarına tünemiş balıklardan kaçınmak gerekir.
*Sağlığı bozulmuş balıklar yüzgeçlerini gövdelerine yapıştırarak yüzer.

-Satın Almada Yapılmaması Gerekenler

*Tam sağlıklı olmayan bir balığı iyileştiririm gayesiyle almayın.
*İçinde ölü balık bulunan bir tanktan balık almayın.
*Yeni başlayan biri olarak ender türlerden almamak gerekir.
*Henüz gelmiş bir stoktan balık almayın.
*Beli kamburlaşmış balıklar yaşlı sayılırlar bu balıklardan edinmemek gerekir.
*Tek bir türden çok balık almak doğru değildir.

-Yeni Türlerin Avaryuma Alınması

Balıkların bulunduğu torbadaki ısı derecesiyle tankın ısı derecesi arasında farklılıklar oluşabilir. Bu ani ısı farkı balığı rahatsız edebilir. Bunun için, balık dolu torbayı olduğu gibi tanka daldırarak 10-15 dakika beklettikten
sonra akvaryuma salıvermelidir. Deniz türü balık koyuyorsanız akvaryum ışığını kapatıp oda ışığını yakınız.

-Balığın Ömrü

Balık ne kadar iri olursa ömrü o kadar uzar. Akvaryumda balıkların düşmanlarından korunması gerekir, böylece yabani yaşama göre daha uzun ömürlü olurlar. Balığın ömrü türüne göre değişir.; mevsim balıklarında 1 yıldan tutunda, tatlı su balıklarında, soğuk su balıklarında on yıla kadar uzayabilir. Deniz balıklarında ömür tahmini biraz güç yapılır.

-Üreme Yeteneği

Damızlık olarak besleyeceğiniz balıkların sağlıklı olması önemlidir. Bunlarda genetik bir rahatsızlık özellikle diğer balıklara intikal edebilir. Tatlısu balıklarının çoğu üreme zamanında çiftleştirilseler de gençler için bu söz konusu olmaz.
Her türden 6 kadar tür seçin böylece istenen cinsten yeter balığı elde bulund urulmuş olur

AKVARYUM BALIKLARI

2009-02-15T05:31:00.001-08:00

2009-02-15T02:43:00.000-08:00

İlk Yardım

2009-01-26T12:11:00.001-08:00

İLK YARDIM

Herhangi bir kaza veya hayatı tehlikeye düşüren bir durum karşısında sağlık personelinin yardımı sağlanıncaya kadar hayatın kurtarılması yada durumun daha kötüye gitmesini önlemek amacıyla ilaçsız olarak yapılan uygulamalara ilkyardım denir.

İlkyardımcı kişiler aldıkları eğitimlerle sağlık mesleğine mensup kişilerin yetki ve sorumluluklarını kazanmadıklarını bilmelidirler. İlkyardım eğitimi kişilere sağlık personelinin yetkisinde bulunan bazı uygulamaları yapabilme yetkisi vermeyecektir.
İlkyardımcı uygulamalarda kesin karar verme yetkisinin sağlık personelinde olduğunu bilmelidir. Onun yardımcısı durumunda hareket etmeli ve tartışmamalıdır. Hasta en yakındaki sağlık kuruluşuna götürülmeli uzak hastanelere götürülmeye çalışılmamalıdır.

İlkyardım yapan kişinin özellikleri:
Sakin olmalıdır, telaşa kapılmamalıdır. Hasta ile onu rahatlatacak tonda konuşmalıdır. Hiçbir zaman kendi can güvenliğini tehlikeye atmamalıdır. Kendi can güvenliğini aldıktan sonra müdahale etmelidir. Çevrede bulunanları organize etmeli (polis, itfaiye, ambulans çağırma konusunda) Hastaya müdahalede önem sırasını iyi bilmeli örneğin nefes almayan bir hastanın ayağında kanayan bir yara ile uğraşmamalıdır.

İlkyardım ilkeleri ve öncelikler:
Öncelikli amaç yaralı kişinin hayatının korunması ve mevcut sağlık durumunun daha kötüleşmesini önlemektir. Kanaması olan bir hastanın kan kaybı devam ettikçe mevcut durumu da kötüleşecektir. Kanama durdurulursa mevcut durum korunmuş olur ve sıra iyileşmeyi kolaylaştırıcı önlemlere gelir. Örneğin yara su ve sabunla yıkanır ise enfeksiyon oluşma riski azalır ve iyileşme hızlanmış olur.
Hastanın boynunu sıkan kravat düğme vs. gibi şeyler gevşetilir. Solunum kontrol edilir. Durmuş ise yapay solunum yapılır. Hastanın kalbi kontrol edilir. Eğer kalp atımı yok ise gecikmeden kalp masajı uygulanır. Kanama kontrolü yapılır kanama varsa daha sonra anlatılacak olan tekniklerle durdurulur.
Çevredekilerin hastanın başına toplanıp onu huzursuz edecek biçimde konuşmaları engellenir. Kazazede kendine gelse, kendini iyi hissetse bile durumundan emin olunmadan ayağa kalkmasına izin verilmemelidir. Bilici kapalı hastalara ağızdan hiçbir yiyecek yada içecek verilmez. Hastanın üzerine bir battaniye örtülerek ısıtılması gereklidir. Kaza ortam koşullarına bağlı ise hemen ortamdan uzaklaştırılmalıdır (örneğin gaz zehirlenmesi) ancak böyle bir neden yoksa hastanın yerinden kıpırdatılmaması esastır. Kırık varsa kırık bölgesi hareketsiz bırakılır. Şok var ise şokla savaşılır. Bilinci açık ise sakinleştirilir. Hastanın ağzında toz toprak kırık diş vs. olabileceği akla getirilmeli ve temizlenmelidir. Hastaya turnike uygulanmış ise bu bildirilmelidir. İlkyardımcının kaza yerinde kalmasını gerektirecek bir neden yoksa hastaneye kadar yaralı ile birlikte gitmelidir.

İlkyardımın A B C si:
A: Hava yolunun açılması
B: Solunumun düzenlenmesi
C: Dolaşımın sağlanması
Hastaya saplanmış herhangi bir şey varsa bunlar çıkartılmaz.çıkartılmaya çalışılırsa hasta ölebilir. Ameliyatla hastanede çıkartılır. Mümkünse kesilir veya sökülür. Elbiselerin çıkartılmasında hırpalayıcı hareketlerden kaçınılmalıdır. Önce sağlam kol ve bacak çıkartılır. Hırpalanma olacaksa kesilip çıkartılmalıdır. Yanık olan bölgelerde elbiseler kesinlikle sıyrılmamalı kesilip çıkartılmalıdır.
Hastanın veya ilkyardımcının hayatını tehdit eden bir durum yoksa hastanın durumu kontrol altında değilse hareket ettirilmemelidir taşımaya en elverişi araç sedyedir.

Bilinç Kaybı ve Koma:
Bilinç kapalı kişilerde 5 duyu ile algılama ortadan kalkar. İleri derecede komada ise ağrılı uyaranlara cevap veremez.bilinci kapalı kişiler.
1- Yardım isteyemez.
2- Dikkatli değerlendirilemez ise ölü sanılabilirler.
3- Nedene yönelin tahmin hayat kurtarabilir.
4- Kolayca zarar görebilirler.
5- Solunum yolu tıkanmış olabilir.
6- Hasta kusabilir kusmuk solunum yollarına kaçabilir.
7- Refleksler ortadan kalkmıştır.
En ileri bilinç kaybına koma denir. Çeşitli nedenlerle oluşabilir. İlk olarak hava yolu açılır. Soluk alıyor ise koma duruşuna getirilir. Soluk almıyor ise yapay solunum başlanır. Nabız kontrol edilir. Kalp durmuş ise yapay solunumla birlikte kalp masajı ile birlikte yapay solum devam ettirilir. Kalp ve solunum geri döndükten sonra koma duruşuna getirilerek hastaneye nakledilir.

Kafa travmalarına bağlı komalar:
Beyin sarsıntısı, zedelenme, kanama koma nedeni olabilir. Kaza sonrası kulaktan veya burundan kan veya beyaz bir sıvı gelmesi kırık riskini ve ileri derecede beyin sarsıntısını gösterir. Kafa travmasına uğrayan kişinin muayenesi normal olsa bile 24 saat süre ile yalnız kalmamalıdır. Derin uykuya dalar ve uyanmazsa, fışkırır tarzda kusarsa en yakın hastaneye götürülmelidir. Bu süre içinde ağrı kesici ve uyku ilacı verilmemelidir.

Ölüm:
Çevre ile anlamlı iletişim kurma yeteneği kaybolur. Bilinç kaybı ve hava yolu tıkanıklığı bunu izler dil kökü geriye kayarak soluk borusunun ağzını kapatır. Daha sonra solunum durur. Solunum ile sağlanan oksijenin kesilmesinin 1-2 dk ardından kalpte durur. Kalbin durmasına klinik ölüm denir. Kalbin durması ile bütün hücrelere oksijen gitmesi engellenir. Oksijensizliğe en duyarlı hücreler beyin hücreleridir. 4-6 dk sonra beyinde geri dönüşü olmayan doku ölümü olur. Beyin hücreleri öldükten sonra kalp çalışacak olursa kişi bitkisel hayata girer. Soğukta beyin ölümü gecikebilir. İlkyardımcı kişinin ölüp ölmediğini değerlendirmelidir. Nabız alınmıyorsa (boyundan, bilekten, kasıktan) kulak göğse dayanıp dinlendiğinde ses duyulmuyorsa. Soluk almıyorsa, gözler mat bulanık ve kaymış durumda ise her iki gözbebeği de ileri derecede genişlemişse vücut gittikçe soğuyorsa ölmüş demektir.

Görüldüğünden daha önemli olan durumlar:
Bilinç kaybı, İç kanama olasılığı kuşkusu, Püskürür tarzda kusma kafaya darbe geldikten sonra veya darbe ile birlikte bilinç kaybı olması. Delici yaralar, Eklemlere yakın yaralanmalar, Kırık olasılığı, Göz yaralanmaları, Elektrik çarpması, Etkeni bilinmeyen zehirlenmeler.

Hava Yolu Tıkanıklığı:
Oksijen olmazsa hücreler kaçınılmaz olarak ölürler. Beyin hücreleri oksijene en duyarlı olanlardır. Genellikle oksijensizliğe 3 dk dayanabildiği kabul edilir. Kalp hücreleri oksijensizliğe 20-30 dk dayanabilirler. Deri ve tırnaktaki hücreler oksijensizliğe en çok dayanan hücrelerdir. Solunum dakikada 12-20 kez olur. Ve beyin sapı tarafından kontrol edilir. Solunum yolu tıkanırsa 2 dk içinde bilinç kaybı olur. 5-10 dk içinde kalp durur. Hava yolu tıkanıklığına dilin geri kaçması, yabancı cisimler nefes borusunun şişlikleri ve ödemi neden olur.
Dil tabanının geriye sarkmasına bağlı tıkanıklıklarda hava yolu birkaç yöntemle açılabilir. Sırtüstü yatırılır. Baş geri bükülür boyun desteklenerek kaldırılır. Boyun kırığı riski varsa yapılmamalıdır. Bebekler dede uygulanabilir.
Baş bükülürken çene kaldırılması. Buda boyun kırığı riski varsa yapılmamalıdır.
Üçlü havayolu manevrası: Baş geri bükülürken çene öne çekilir alt dudak aşağı itilir.
Çeneye baskı yöntemi hasta sırtüstü yatarken çene öne çekilir baş nötral durumda kalır. Boyun kırığı riskinde uygulanabilir.

Koma duruşu: Hasta sol yana çevrilir.sol bacak ve kalça içe bükülür. Baş kol üzerinde yarı yüzüstü durumudur. Boyun kırığı tehlikesi varsa kullanılmaz.

Yabancı Cisim :
Hasta birdenbire konuşamaz hale gelir. Soluk alamadığını belirten işaretler yapar. Hastanın öksürükle yabancı cismi çıkarabilmesi için akciğerlere kısmen hava girmesi gereklidir.
Sırta darbe yöntemi ile kürek kemiklerinin arasına el tabanı ile 4 kez sert darbe vurulur. Göğüsten desteklenmelidir.
Elle bası. Karnın üst kısmına veya göğse bası yaparak adeta yapay öksürük oluşturma durumudur. Çocuk ve bebeklerde karna baskı uygulanmamalı sırta darbe ve göğse baskı uygulanmalıdır.
Parmakla sıvazlama. Bu yöntemler etkisiz kaldı ise çene ve dil başparmak ve parmaklarla yukarı çekilir. Nefes borusunun ağzı görülür. Bu uygulama ile öksürük refleksi uyarılır elin işaret parmağı ile boğaza yakın cisimler çıkartılır. Başka bir cisim sokulmalıdır.

Solunumun Durması:
Solunumu durmuş kişilerde vakit kaybetmeden yapay solunuma geçilmeli buda ağızdan ağza veya ağızdan buruna hava verilerek yapılmalıdır. Çoğu zaman suda boğulmalarda hastanın midesindeki ve akciğerindeki suyu çıkartmak için gereksiz yere zaman kaybedilmektedir. Oysaki midedeki suyun herhangi bir zararı yoktur. Akciğerdeki suyunda çıkarılması mümkün değildir.
Hasta sert bir zemine sırt üstü yatırılır. Ağız içi sıvazlanarak içinde kusmuk, toprak, yosun, kırık diş, takma diş vs varsa çıkartılır. Çene yukarı çekilirken baş hafif geri yatırılır. Ağızdan solunum yapılacaksa burun burundan yapılacaksa ağız kapatılır. Derin nefes alınır. Çapraz olarak ağız ağza yerleştirilir. Göğsün kabarmasına yetecek kadar nefes verilmelidir. Baş yana çevrilerek yeniden nefes alınır. Bu işlem 3-4 sn de bir tekrarlanır. Hastanın kendi solunumu gelene kadar tekrarlanır.

Kalp Durması:
Kalp Durmasında hastanın bilincinin kapalı olduğunu kalp atımlarının nabız hissedilmediğini görürüz. Boyunda şah damarı kalp atımlarının en kolay hissedildiği yerdir.
Kalp Masajı: kesinlikle kalp durduğundan emin olduktan sonra yapılmalıdır. Hasta sert bir zemine sırt üstü yatırılır. Hastanın ayaklarının altına bir yastık konur. Kalbe kanın dönüşü kolaylaşır. Göğüs kemiğinin 1/3 alt kısmına gelecek şekilde el ayası altta diğer el ayası alttaki elin üstünde olacak şekilde baskı uygulanır. Parmaklar göğse değmemelidir. Kollar dirsekten bükülmeden baskı uygulanır. Normal bir erişkinde göğüsün 4-5 cm aşağı inmesi yeterlidir. Dakikada 80-100 kez masaj yapılır. Her 5 kalp masajından sonra 1 kez yapay solunum yaptırılır. Eğer tek kişi var ise her 15 kalp masajından sonra 2 kez yapay solunum yaptırılır.

Suda Boğulma:
İster tuzlu suda ister tatlı suda boğulma olsun yapılacaklar aynıdır. Boğulma sırasında soluk borusunun kasılmasına bağlı olarak çok az miktarda su akciğere gider. Soğuk havada suda boğulanlarda 20-30 dk geçse bile yapay solunum ve kalp masajına başlanmalıdır.

Şok :
Kan dolaşımının etkin olarak çalışabilmesi için kalbin pompa görevini yapması, kapalı damar ağının ve dolaşım sisteminin bütünlüğünün korunması ve yeterli miktarda kan hacminin bulunması gereklidir. Bu bölümlerden herhangi birinde bir eksiklik olursa dokulara kan iletimi bozulacak ve şok oluşacaktır. Kalp dakikada yaklaşık 8 litre kanı damarlara pompalar. Kalp krizi, şiddetli kanamalar, aşırı sıvı kayıpları, büyük yanıklar, aşırı isal, kusma, karın içi iltihaplanmalar, karın ve başa şiddetli darbelerde aşırı korku ve heyecanlanmalarda şok görülebilir.
Başlıca Şok Belirtileri: Huzursuzluk, endişe hali, aşırı susama, dudakların kuruması, bulantı, kusma, soğuk ve nemli deri. Nabız zayıf ve hızlıdır. Solunum yüzeysel ve hızlıdır. Bilinç bozulur, uyku hali ve komaya doğru giden evreler olabilir. Kan basıncında düşme olur.
Kanama Nedeniyle Olan Şokta İlkyardım: Kan kaybı olunca vücut bunu kendi çabalarıyla önlemeye çalışır. Damarlar büzülür ve daralır.kalp atımı hızlanır. Eğer bunlar etkili olmaz kan kaybı devam ederse şok gelişir. Kan kaybı durdurulmalı ve ilkyardımın ABC si yerine getirilmelidir. Eğer imkan varsa hastaya oksijen verilmelidir. Ayaklarının altına bir yastık konularak ayaklar yükseltilir. Çok fazla yükseltilmemeli solunum sıkıntısı oluşabilir. Şoktaki hastaya ağızdan hiçbir şey verilmez. Çok susamış ise ıslak pamukla ağız silinir. Kırık varsa sabit hale getirilmeli. Hastanın üzerine battaniye örtülerek üşümesi engellenmelidir.

Kanamalar:
Damarlar atardamar, toplardamar, kılcal damar olarak ayrılmıştır. Atardamarlar kalpten dokulara kan taşıyan damarlardır. Atardamarlarda basınç yüksektir ve her kalp atımıyla daha da yükselir.kılcal damarlar dokular arası dağılmış olan küçük ince damarlardır. Toplar damarlar ise dokulardan kanı tekrar kalbe getiren damarlardır.negatif bir basınç vardır ve sürekli bir kan akımı vardır.
Atardamar kanamalarında kan nabızla birlikte kan ritmik olarak fışkırır. Kısa sürede çok miktarda kan kaybına neden olabilir. Toplardamar kanaması ise daha yavaştır ama süreklidir.

Kanama Tedavisi:
1- Direk Bası uygulama: En basit ve en etkili yoldur. Kanayan bölgenin üzerine mikropsuz bir gazlı bez ile el ayası ile baskı uygulanır. Kanama nedeniyle bezin dış kısmı ıslanırsa bez kaldırılmadan üzerine bir bez daha konarak baskı uygulanır.
2- Basınç Noktalarına Baskı: Büyük damarların kolayca bastırılarak kan akımının kesilebileceği noktalarına baskı uygulanarak kanama durdurulabilir bunlar genellikle nabız noktalarıdır.
3- Turnike Veya Boğucu Sargı Uygulaması: Turnike uygulaması istenen bir uygulama değildir. Bütün yollar denendikten sonra kanama durmazsa uygulanmalıdır. Alttaki dokuları ezme damar ve sinirlere kalıcı zararlar verme riski vardır. Turnike ince olmamalıdır. Genişliği 7-8 cm olmalıdır. Sıkıştırma işlemi kanama durana kadar yapılmalıdır. Daha fazla sıkılmaz 15 dk da bir gevşetilmeli ve kan geçişi sağlanmalıdır. Elbise kolları vs turnikeyi ötmemelidir. Hastaya turnike uygulandığı belirtilmelidir. Dikkatli olunmalıdır.

Küçük dış kanamalar: kısa süreli basınç uygulama kolayca pıhtılaşmayı sağlar hiçbir zaman yaradaki pıhtı silinmez. Yara kirli ise su ve sabunla yıkanır. Yaranın üzerine mikropsuz sargı bezi ile baskı uygulanır. yara kolda elde veya bacakta ise kalp seviyesinden yukarı kaldırılırsa kanama durması kolaylaşır. Yaraya herhangi bir ilaç vs. sürülmemelidir.

Büyük dış Kanamalar: Kanama çok fazla olursa şok gelişebilir. İlkyardımın ABC si unutulmamalıdır. Kanama durdurulmaya çalışılır. Gerekirse turnike uygulanır.

Kol ve Bacak Kopmaları: Kopan kol ve bacak gibi uzuvların yerine dikilmesi mümkündür. Güdük bölümüne baskı uygulanarak kanama durdurulur. Kopan bölümler plastik bir torba içinde buz dolu bir kaba konur. Buz ile doğrudan temas engellenmelidir. Hasta hemen en yakın sağlık kuruluşuna iletilmelidir.

İç Kanmalar: Vücut boşluklarına olan kanamalardır. Karın içi, göğüs içi veya kafa içi kanamalardır. Biriken kan dışarı akmıyor olsa da damar içinden kayıp olduğundan şok gelişebilir. Büyük kemik kırıklarında önemli miktarda kan kayıpları olabilmektedir.
Hasta başı aşağıda ayakları hafif yükseltilerek yatırılır. Boğazını sıkan şeyler kravat düğme vs. gevşetilir. Hasta rahatlatılmaya çalışılır. Şok önlenmeye çalışılır. Hastada başka yaralanma ve darbe olup olmadığı kontrol edilir. Bilinç kapanır ise kalp atımı ve solunum varsa koma yatışına getirilir. Üzerine battaniye örtülerek üşümesi engellenir. En yakın sağlık kuruluşuna iletilir.

Delici Göğüs Yaralanmaları: Hemen göğüsteki delik kapatılır. Göğüs içinde kanama varsa hasta sağlık kuruluşuna yarı oturur biçimde iletilmelidir.
Burun Kanamaları: Eğer kafatası kırığından kuşkulanılıyorsa burun kanamasını durdurmak için uğraşılmamalıdır. 35 yaş üzerinde burun kamalarında yüksek tansiyon akla gelmelidir. Hasta oturtulur sakinleştirilir. Başı öne eğilerek kendisine burun delikleri sıkıca tutturulur. Gerekirse buruna buz torbası uygulanabilir. 30 dk üzerinde devam ederse sağlık kuruluşuna iletilmelidir.

Kulak Kanamaları: Kafa darbesi sonucu olursa çok önemlidir. Kanama dış kulak veya iç kulaktan olabilir. Hasta yarı oturur pozisyonda baş kanayan tarafa eğilir. Kulk ilaçsız ve mikropsuz bir sargı bezi ile sarılır.

Saçlı deri Kanamaları: Önemli miktarda kanama olur. Kafatası kırığı olabileceği unutulmamalıdır. Bilinç kaybı varsa bu ihtimal yüksektir. Doğrudan bası uygulanarak kontrol altına alınabilir. İçinde yabancı cisim varsa doğrudan bası uygulanmamalıdır. Simit sargı konulur.

YARALAR:
Deriye gelen darbeler soncu kapalı doku zedelenmeleri olabilir. Bu durumda ağrı ve şişlik meydana gelebilir. Bazen morarma ve şişlik içinde kan birikebilir. Şiş olan bölgeye sıkı bandaj uygulanır soğuk uygulanır. Yalnız bandaj kan dolaşımını engelleyecek derecede sıkı olmamalıdır. Açık yaralarda tetanos riski unutulmamalıdır bu neden tetanos aşısı yapılmalıdır.

YANIKLAR:
1. derece yanık: yüzeysel yanıktır.kızarıklık ve ağrı vardır. İz bırakmadan 1 haftada iyileşir.
2. Derece yanık: cilt ve cilt altı dokularda yanmıştır. Benekli kırmızı renkli kabarcık oluşumu vardır. Derideki sinir uçları da zarar görmüştür. Enfeksiyon gelişmezse 2-3 hafta da iyileşir.
3. derece yanık: Deri tamamen yanmıştır. Alttaki kas tabakasına kadar uzanır.
Tehlikeli yanıklar: Vücudun %30 dan fazlasının yanması, solunum sistemini içine alan yanıklar, vücudun %10 dan fazlasında 3. derece yanık olması, yüz, el, genital bölge yanıkları, göz yanıkları, derin asit ve elektrik yanıkları, boyunda halka şeklinde yanıklar.
Yanık yüzeye hiçbirşey örtülmez. Soğuk su ağrıyı azaltır. Kabarcıklar patlatılmaz yanık alanındaki kolye yüzük bilezik vs. çıkartılmalıdır. Elbiseler kesilerek çıkartılmalı sıyrılmamalıdır.

Kimyasal Yanıklar: Etken hızla uzaklaştırılmalı 10-20 dk bol su altında tutulmalıdır. Daha sonra yumuşak sabunla yıkanır. Sönmemiş kireç su ile karşılaştığında yakıcı etki gösterir. Tozlar fırça ile alındıktan sonra bol su ile yıkanır.
Elektrik yanığından şüphelenilen her hasta durumu normal olsada hastanede değerlendirilmelidir.

SARGI VE ATELLER:
Sargıların çok sıkı ve gevşek sarılmaması gerekir. El ve ayak parmakları dışarıda kalacak şekilde sarılmalıdır. Parmaklarda uyuşma karıncalanma morarma olduğu görülürse sargı sıkı sarılmış demektir. Sargılar mikropsuz olmalıdır.
Ateller ise herhangi bir vücut bölgesini hareketsiz olarak bırakmak için kullanılan desteklerdir. Kırık bacağa sağlam bacağı kırık kola gövdeyi destek yapmakta mümkündür. Mümkünse şişme ateller kullanılmalı bunlar kırığı her yönden desteklerler. Tekrar tekrar kullanılabilirler.

Kırık çıkık ve incinmelerde ilkyardım: kemik üzerine darbe gelen yada zorlanma olan bölgelerde ağrı, şişme, kabarıklık, olağan dışı görünüm, biçim bozukluğu, eklem olmayan yerde eklem görünümü, kol veya bacağın boyunda kısalma, yarada kırık uçlarının görülmesi. O bölgede kırık olduğunu gösterir.
Kırık olup olmadığını belirlemeden hasta yerinden oynatılmamalıdır. Eğer hasta kırık bölgesi hareketsiz hale getirilmeden kıpırdatılmaya çalışılırsa kırık uçları kemiğe yakın veya paralel uzana damar ve sinirlere zarar verebilir. Hasta taşınmadan önce kırık atele alınmalıdır. Kırığın ilerisindeki nabız kontrol edilmelidir. Atel kırığa yakın yerdeki eklemide hareketsiz hale getirmelidir. Açık kırıklarda kanama kontrol altına alınır. Kırık bölgesinde kopmuş kemik parçaları varsa dokunulmaz, kırık uçları uçuca getirilmeye çalışılmaz. Hastaneye nakledilirken ağızdan yiyecek verilmemelidir. Çünkü hasta ameliyat olacaksa bu nedenle gecikebilir.

Çıkıklar: Hareketle artan ağrı olur. Yapısal şekil bozukluğu olur. Hassasiyet vardır. Şilik erken dönemde olmayabilir. Hareket kısıtlılığı olabilir. Anatomik yapıyı iyi bilen kişiler tarafından oturtulması gerekir. Burkulmalarda eklem sabitleştirilir ve hastaneye iletilir.
Boyun Kırığı: Kafası üzerine düşen kafasına darbe gelen herkeste boyun kırığı akla gelmelidir. Ani frenlerde kamçı hareketi sonrasında boyun kırığı oluşabilir. Hastanın boynu boyunlukla desteklenmelidir. Hasta yerinden oynatılmamalı bu konuda eğitim görmüş personelce taşınmalıdır.

Zehirlenmeler: Kusturulur. Alınan maddenin sulandırılması için bol miktarda su veya süt verilir. Bilinç kaybı varsı havale geçiriyorsa yakıcı madde içti ise petrol ürünü içmiş ise kusturulmaz. Gaz zehirlenmelerinde hasta hemen açık havaya çıkarılmalı oksijen verilmelidir.
Böcek, Yılan Sokmaları: Yara bol su ile yıkanır. Hasta sakinleştirilir. Yara bölgesindeki şişliğin 5 er cm altından ve üstünden turnike uygulanır. Turnike venöz dolaşımı engelleyecek arteryel dolaşımı engellemeyecek şekilde sıkılmalıdır. Hastanın yürümesine izin verilmez. Isırılan extremite atele alınmalıdır. Isırılan alanda diş izleri arasında yarım santim derinliğinde kesi yapılır. Zorunlu olmadıkça ağız kullanılmadan kanama sağlanır. İlkyardımın ABC si yönünden izlenir. Yılan serumu uygulanmak üzree hastaneye iletilir.

Soğuk ve Donma: Yüzeyel soğuk çarpması: deri mumsu bir görünüm alır. Dokunmakla serttir. Ellerde küntlük hissedilir. Şişlik ve kabarcık olabilir. Hasta sıcak biryere alınır üşüyen bölge vücut ısısıyla ısıtılır. Doğrudan ısı kaynağı ile ısıtılmamalıdır. Ovmaktan masajdan kaçınılmalıdır.

Derin soğuk çarpması kısmi donma: dokunmakla his alınmaz. Travmadan kaçınılmalıdır. 37.7-40,5 C arasında ısıtılır. Kabarcıkların patlatılması tehlikelidir.

Kaynak: aktaşyozgat.blogspot.com

Kanser Hastalığı

2009-01-26T12:08:00.001-08:00

KANSER HASTALIĞI

GENEL SEBEPLERİ

Dengesiz beslenme	% 35
Sigara	% 30
Enfeksiyon hastalıkları	% 10
Mesleki nedenler	% 4
Alkol	% 3
Çalışma yerinin tozlu ve pis olması	% 2
Gıdalara konan katkı maddeleri	% 1

Kalıtım

Yapılan incelemelerde kanserin, kalıtsal olduğu saptanmıştır. Ancak, kalıtsal olarak geçen, kanserin kendisi olmayıp, bazı organların zayıf ve kansere dayanıksız doğması ve gelişmesidir.

Tahriş ve yaralama

Herhangi bir organın sürekli tahriş olması veya yaralanması, ilerde kanser oluşumuna yol açabilir.
Örneğin ; ağızdaki çürük diş, diş etlerini tahriş eden protez, sürekli acı ve sıcak yeme gibi nedenlerle ağız ve dil kanseri oluşur.
Çok ve sık doğum yapan kadınlarda rahim ağzı defalarca yırtılır ve rahim kanserine zemin hazırlar.

Röntgen ışınları

Defalarca rötgeni çekilmiş organlarda kanser sık görülür.

Kozmik ışınlar

Güneşten gelen kozmik ışınlar, toprağa karışır ve yokolurlar. Ancak, beton ve taş yığınları bu ışınları geçirmezler. Dolayısıyla şehirlerde kanser riski fazladır.

Beslenme bozuklukları

Kansere yol açan başlıca etkendir. Şöyle sıralayabiliriz :

Katkı maddeleri : Bazı katkı maddeleri kansere zemin hazırlar. Bu nedenle, güvenilmeyen katı yağlar, limonatalar ve çikolatalar pek yenmemelidir.

Tatlandırıcılar(sakkarin) : Tatlandırıcı olarak kullanılan sakkarin, bir gıda maddesi değildir ve böbreklere zarar verdiği gibi, mesane kanserine de neden olmaktadır.

Küfler : Kuruyemişler üzerinde üreyen küfler, "aflatoksin" denilen kanser yapıcı maddeyi meydana getirirler.

Kahve : Kahve içenlerde, içmeyenlere göre 2-3 misli fazla mesane ve pankreas kanseri ortaya çıkmaktadır.

Alkol

Yiyecekler ve hazırlanış şekli :

· Fazla et yiyenlerde kalın bağırsak kanseri sık görülür.

· Proteinli gıdalar, 100 C üzerinde pişirildiklerinde kanser yapan maddeler oluşur.

· Aşırı ısıtılan yağlarda kızartılan yiyecekler kanser yapıcı olurlar.

· Kullanılmış yağları tekrar kullanmak ta sakıncalıdır.

· Hormonlu maddelerin kansere yol açtığı gözlenmiştir.

Dengesiz beslenme : Önemli bir yer tutmaktadır.

Aşırı ilaç kullanma

Gıdalardaki selüloz

Ruhsal bozukluklar : Sinir bozuklukları, üzüntüler vücudu zayıf düşürür ve kişinin kansere yakalanmasını kolaylaştırır.

---------------------------------------------------------------------------------------

BİTKİLERLERİN YARARLARI

Isırgan otu

Vücutta hücre yenilenmesini sağlar, alyuvar yapımını arttırır, kanamaları durdurur. Yaprak ve sürgünleri salata şeklinde veya pişirerek yendiğinde kansere karşı oldukça etkilidir.

Ökse otu

Ağaçlar üzerinde parazit olarak yaşayan bir bitkidir. Tedavi edici etkileri çok çeşitli olan bu bitki, vücudun direncini arttırmaktadır.

Mazı

İç kanserlere karşı önleyici ve yayılmayı durdurucu olarak öneriliyor.

Adaçayı

Çeşitli kanserlere karşı öneriliyor.

Servi kozalağı

Vücudu pisliklerden temizler, direnci artırır, kanseri önleyici ve durdurucu etkisi vardır. Bir lt beyaz şaraba 5-6 adet kozalak, ince kıyılıp konur, 10 gün sonra süzülür, her gün 1 çay bardağı suya 1 tatlı kaşığı konup içilir.

Ardıç tohumu

Öğlen ve akşam yemeklerinde 5'er adet yenir. Vücudu temizleyerek direnci artırır, kansere karşı korunma ve kurtulmada büyük fayda verir.

Sebze ve meyveler

Tere, karanfil, sarmısak, havuç, lahana, ıspanak, çilek, soğan, kırmızı pancar yenmelidir.

Beyin

2009-01-26T10:27:00.001-08:00

Beyin

Vikipedi, özgür ansiklopedi

ıÜüİnsan beyni

ıÜüHayvan anatomisinde beyin, veya ensefalon (yunanca), merkezi sinir sisteminin yönetim merkezidir. Bir çok hayvanda beyin, kafanın içinde, birincil duyu organlarının ve ağzın yakınında yerleşmiştir. Tüm omurgalılarda beyin olduğu gibi, omurgasızlarda da merkezileşmiş bir beyin veya birbirinden bağımsız ganglionlar topluluğu vardır. Beyin, şaşırtıcı derecede karmaşık ve komplike olabilir. Örneğin insan beyni 100milyar'dan fazla nöron içerir ve bu nöronların her biri, kendi gibi 10.000 tanesiyle bağ yapar.[1]

ıÜü

Tarihçe

ıÜüBeynin fonksiyonu hakkındaki ilk kabuller, onun sıradan bir "kafatası yığınağı" olduğudur. Mısır'da, Orta Krallık döneminde, mumyalama işleminde beyin daima çıkartılırdı, ve zekânın kaynağı olarak kalp kabul edilirdi. Heredot'un aktardığına göre, mumyalama işleminin ilk basamağı şöyle olurdu: "En iyi mumyalama dediğimiz şudur: Önce demir bir kanca ile burun deliklerinden beyni çeker; ama hepsini alamaz, kalanını ilaçla eritir"di. Binlerce yıldan sonra, bu inanış tersine döndü; artık beyin, zekânın kaynağıdır

ıÜüGenel Bakış

Beyin, sadece zekânın ve mantığın kaynağı olduğu için değil, aynı zamanda idrağın, duygunun, hafızanın, öğrenmenin kaynağı olduğu; duyusal sistemi, hareketi, davranış biçimini kontrol ve koordine ettiği; aynı zamanda nabız, tansiyon, sıvı oranı ve vücut sıcaklığı gibi konularda homeostaziyi sağladığı için de önemlidir. Refleksler ve temel hareket davranışları gibi basit davranışlar ise omurilik kontrolünde olabilmektedir.

Gri ve beyaz madde arasındaki fark, çoğu beyinde net olarak görülebilmektedir. Gri madde, nöronların hücre gövdesinden oluşurken, beyaz madde ise, nöronlar arası bağlantı kurmaya yarıyan akson ve dendritlerden oluşmuştur. Aksonlar, myelin denilen ve elektriksel iletiyi hızlandırmaya yarayan bir tabakayla kaplıdır ve aksonlara rengini myelin maddesi verir. Beyine dıştan bakıldığında serebral korteks ve gri madde görülür.

Beyin üzerine çalışmalar, beyini en özel düzey molekülerden en genel düzey psikolojiğe kadar inceleyen biyoloji dalı olan nöroloji biliminde incelenmektedir.

ıÜüAkıl ve Beyin

ıÜüBeynin tanımı; kafatasının içindeki, tüm elektrokimyasal nöronal faaliyetlerden sorumlu, fiziksel ve biyolojik bir cevher olduğudur. Akıl ise, inanç veya istek gibi zihinsel özniteliklerle ilgili görülmüştür. Bazı görüşlere göre akıl beyinden bağımsız bir şekilde vardır. Tıpkı ruh gibi. Bazı teorisyenlere göre ise, akıl bir bilgisayar yazılımına, beyin ise donanımına karşı gelmektedir.

ıÜüBeyin işlev ve yeteneklerinden bir kısmı diagram olarak

Beyindeki 10 milyar sinir hücresinden sadece ikisi görülüyor. Hücrelerin dendrit ve aksonları temas halinde. Bilim adamları, buna ‘sinaps' diyorlar. Motor sinir hücrelerinde aksonlar, duyu sinirlerinde ise dendritler uzun bir yapıya sahiptir. Sinir hücresindeki akson bölümü, hücreleri birleştiren liflerdir. Dendirtler geniş bir ağacın kolları gibi dallara ayrılabilir.

ıÜüBeyin, bir kamera, kütüphane, bilgisayar ve iletişim merkezinin tek yere toplanmış hali gibidir. Bilgisayarların aksine, beyin, kullanıldıkça daha iyi bir hale gelir. Dikkatli bakan bir göz, beynin içerisindeki karmaşık yapıdaki harika amacı ve büyük organizasyonu hemen fark eder.

Yetişkin bir insanın beyni, yaklaşık 1350-1400 gram ağırlığındadır. Buna karşın, 100 süper bilgisayarın bilgisini içerebilir. Beynin temel birimi, ‘nöron' olarak adlandırılan sinir hücreleridir. Her bir hücre, milimetrenin yüz binde biri kadar bir çapa sahiptir ve ‘çekirdek', ‘dendrit' ve ‘akson' adlı bölümlerden oluşur.

Bu hücreler, elektrik anahtarları gibi ateşlenebilirler. Bir hücre “ateşleme” yaptığında, kendisiyle komşu diğer hücreler, kimyasal içerikli bazı elektronik sinyaller yollar. Bu sinyaller mikrovoltl 3 mertebesindedir

Bazı bilgisayarlar, bilim adamlarınca özel olarak hazırlanırlar. Bu bilgisayarların temel özelliği, işlem hızlarının ve bilgi depolama kapasitelerinin çok yüksek olmasıdır. Bu bilgisayarlar, bu nedenle ticari olarak kullanılmazlar. Cray 2 adlı süper bilgisayar da bunlardan biridir.

Cray 2'nin saniyede yapabildiği hesaplama sayısı 10 9'dur (1 milyar). Bilgi depolama kapasitesi ise 10 11 bit'tir. Yani bu süper bilgisayarın depolama kapasitesi, insan beyninin ancak binde biri kadardır. Beyin, tüm bu bilgisayarlardan çok daha gelişmiş bir yapıya sahiptir. Aslında bu benzetmeyi daha ileri götürmek pek mümkün değildir. Çünkü insan beynini, tam olarak ne teknolojideki ne de doğadaki başka bir şeye benzetebilirsiniz.l 5 Beyindeki her bir hücrede, bir trilyon atom vardır. Bunların her biri doğru yerde, doğru görevleri, tam olarak yerine getirirler.

Bilgisayar tasarımcıları, yapay bir zeka gerçekleştirmeye çalışıyorlar; bunu yaparken de beynimizdeki sinirsel ağları taklit etmeye çalışıyorlar. Ne var ki, bu konuda elde edilen başarı oldukça kısıtlıdır. Nitekim bu konuda çalışma yapan bilim adamlarından biri, “bizim düşünme yapımızın bazı özelliklerinin asla bir makine tarafından tekrarlanamayacağını” açıklamıştır.l 6

Bu tablo, çeşitli sistemlerin hafıza kapasitesini göstermektedir. Beynin potansiyel kapasitesinin, 25 milyon kitap cildine veya 800 km.'den daha uzun bir kitap rafına eşit olduğuna dikkat ediniz. Tablodaki veriler, kelime bazında bilgisayarlarda kullanılan bilgi birimine dönüştürülecek olursa, bir kelime 40 bit'e denk gelecektir (1 kelime=5 Byte=40 bit).

DEPOLAMA CİHAZI	BİLGİ KAPASİTESİ (Kelime)
1 yazılı sayfa	300
3.5” kompakt disk	40-200 milyon
ABD Kongre Kütüphanesi	22 trilyon (20 milyon cilt)

Çocuklarda bel ağrısı göz ardı edilmemeli

2009-01-26T10:25:00.001-08:00

Çocuklarda bel ağrısı göz ardı edilmemeli

Çocuklarda ve gençlerde genellikle yorucu fiziksel aktiviteler sonucu ortaya çıkan bel ağrısının genelde kolay tedavi edilebilir olmasıyla birlikte, kan kanseri belirtisi olabileceği hatırlatıldı.

AA
Güncelleme: 14:20 TSİ 11 Ağustos 2008 Pazartesi

AYDIN - Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ) Ortopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emre Çullu, sıklıkla yetişkinlerde sorun olan bel ağrılarının çocuklarda ve gençlerde daha az görüldüğünü, yetişkinlerde nedenini saptamak güç olsa da çocuklarda bel ağrısının nedenini ortaya çıkarmanın iyi bir muayeneyle mümkün olabildiğini belirtti.

Doç. Dr. Emre Çullu, çocuklarda, genellikle sportif etkinlikten sonra başlayan ağrının kasların zorlanması ve fazla kullanılması nedeniyle oluştuğunu kaydeden Çullu, böyle hastalıklarda kısa süre dinlenmenin ve spora ara vermenin yeterli olacağını ifade etti.

Çullu, “Her ne kadar bel ağrılarının çocuklarda seyrek görüldüğünü ve sorunun kolay çözüldüğünü söyleyebilsek de bu durum çocuklarda kan kanseri belirtisi olabilir. Çocuk ve gençlerde bel ve karın ağrısı, halsizlik, ateş, zayıflama ve topallamaya neden olur. Bazı özel mikroplarca oluşturulan değişik omurga iltihapları, daha sinsi olarak ilerleyebilir” diye konuştu.

Çullu ayrıca, “Ülkemizde halen bulunan tüberküloz mikrobuyla oluşmuş omurga iltihapları görülebilmektedir. Bu hastalığın bulguları daha sakin ve sinsi seyirli olabilmektedir” diye ekledi.Bel ve sırttaki eğriliklerin çocuklarda genellikle ağrıya neden olmadığını belirten Çullu, bu eğriliklerin sadece dörtte birinin ağrıya neden olduğunu söyledi.

Küçük yaşta beli zorlayan egzersizlerin bel kayması olasılığını artırdığını bildiren Doç. Dr. Çullu, “Birçok hastalık, çocuk ve gençlerde bel ağrısına neden olabilir. Bu nedenlerin bazıları eğer tanı konulamazsa kişiyi zor duruma düşürebilir. İyi bir muayene ve laboratuvar araştırmasıyla bel ağrısına neden olan hastalıkların çoğunun tanısı konulabilir” dedi.

NTVMSNBC

Hasta Hakları

2009-01-26T10:23:00.000-08:00

Hasta Hakları

1Bir Sağlık Kuruluşuna, sağlık hizmeti almak için başvuran herkesin;

1.

Hizmetten genel olarak faydalanma:
Adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlıklı yaşamanın teşvik edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sağlık hizmetlerinden faydalanmaya,

2. Eşitlik içinde hizmete ulaşma:
Irk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç,
ekonomik ve sosyal durumları dikkate alınmadan hizmet almaya,

3. Bilgilendirme:
Her türlü hizmet ve imkanın neler olduğunu öğrenmeye,

4. Kuruluşu seçme ve değiştirme:
Sağlık kuruluşunu seçme ve değiştirmeye ve seçtiği sağlık kuruluşunda verilen sağlık hizmetlerinden faydalanmaya,

5. Personeli tanıma, seçme ve değiştirme:
Sağlık hizmeti verecek ve vermekte olan tabiplerin ve diğer personelin kimliklerini, görev ve unvanlarını öğrenmeye, seçme ve değiştirmeye,

6. Bilgi İsteme:
Sağlık durumu ile ilgili her türlü bilgiyi sözlü veya yazılı olarak istemeye,

7. Mahremiyet:
Gizliliğe uygun olan bir ortamda her türlü sağlık hizmetini almaya,

8. Rıza ve İzin:
Tıbbi müdahalelerde rızanın alınmasına ve rıza çerçevesinde hizmetten faydalanmaya,

9. Reddetme ve durdurma:
Tedaviyi reddetmeye ve durdurulmasını istemeye,

10. Güvenlik:
Sağlık hizmetini güvenli bir ortamda almaya,

11. Dini vecibelerini yerine getirebilme:
Kuruluşun imkanları ölçüsünde ve idarece alınan tedbirler çerçevesinde, dini vecibelerini yerine getirmeye,

12. Saygınlık görme:
Saygı, itina ve ihtimam gösterilerek, güleryüzlü, nazik, şefkatli sağlık hizmeti almaya,

13. Rahatlık:
Her türlü hijyenik şartlar sağlanmış, gürültülü ve rahatsız edici bütün etkenler giderilmiş bir ortamda sağlık hizmeti almaya,

14. Ziyaret:
Kurum ve kuruluşlarca belirlenen usül ve esaslara uygun olarak ziyaretçi kabul etmeye,

15. Refakatçi bulundurma:
Mevzuatın, sağlık kurum ve kuruluşlarının imkanları ölçüsünde ve tabibin uygun görmesi durumunda refakatçi bulundurmayı istemeye,

16. Müracaat, şikayet ve dava hakkı:
Haklarının ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türle başvuru, şikayet ve dava hakkını kullanmaya,

17. Sürekli hizmet:
Gerektiği sürece. sağlık hizmetlerinden yararlanmaya, HAKKI VARDIR.

SAĞLIK KÖŞESİ

2009-01-26T10:20:00.001-08:00

İlk Yazılı Tarihimiz: “Orhun Yazıtları“

2009-01-26T10:06:00.001-08:00

İlk Yazılı Tarihimiz: “Orhun Yazıtları“

Türk yazı dilinin ilk örneklerinin ortaya konulduğu, eşi bulunmayacak değerde bilgiler içeren Orhun Yazıtları, her Türk’ün hakkında bilgi sahibi olması ve onu okuyup hakkıyla benimseyerek Atalarımızın verdikleri uyarıları dikkate alması gereken büyük bir abidedir. Çünkü o kutlu yazıtlarda bilge, alp, inançlı ve pek yürekli atalarımızın, binlerce yıl önce dünyaya düzen vermek ve Türk soyunu, kültürünü, ulusunu… bengi (ebedî) kılmak için yaptığı çalışmalar neticesinde oluşan Türk tarihi yazılmaktadır. Orhun Yazıtları‘nın değerini anlatabilmek için “Çünkü…” ile başlayan tümceler arka arkaya dizilebilir. Ben, yazıma yazıtların değerini ustalıkla dile getiren büyük Türkolog Muharrem Ergin‘in Orhun Abideleri adlı yapıtındaki bir paragraflık alıntıyla başlamak istiyorum:

“Türk adının, Türk milletinin isminin geçtiği ilk Türkçe metin. İlk Türk tarihi. Taşlar üzerine yazılmış tarih. Türk devlet adamlarının millete hesap vermesi, milletle hesaplaşması. Devlet ve milletin karşılıklı vazifeleri. Türk nizamının, Türk töresinin, Türk medeniyetinin, yüksek Türk kültürünün büyük vesikası. Türk askeri dehasının, Türk askerlik sanatının esasları. Türk gururun ilâhi yüksekliği. Türk feragat ve faziletinin büyük örneği. Türk içtimai hayatının ulvi tablosu. Türk edebiyatının ilk şaheseri. Türk hitabet sanatının erişilmez şaheseri. Hükümdarâne eda ve ihtişamlı hitap tarzı. Yalın ve keskin üslûbun şaşırtıcı numunesi. Türk milliyetçiliğinin temel kitabı. Bir kavmi bir millet yapabilecek eser. Asırlar içinden millî istikameti aydınlatan ışık. Türk dilinin mübarek kaynağı. Türk yazı dilinin ilk, fakat harikulade işlek örneği. Türk yazı dilinin başlangıcını milâdın ilk asırlarına çıkartan delil. Türk ordusunun kuruluşunu en az 1250 sene öteye götüren vesika. Türklüğün en büyük iftihar vesilesi olan eser. İnsanlık âleminin sosyal muhteva bakımından en manalı mezar taşları. Dünyanın bugün belki de en büyük meselesi olan Çin hakkında 1250 sene evvelki Türk ikazı…” ^[1]

Türk yazı dilinin ilk örneklerini gördüğümüz bengü taşlar, bugün hâlâ yaşayan Orkun Irmağı’nın ^[2] çevresine dikildiği için onlara “Orhun Yazıtları (Abideleri)” denmiştir. Aynı zamanda yazıtlara, Göktürkler döneminde dikildikleri için “Göktürk Yazıtları” da denmektedir. Ayrıca bir de “Yenisey Yazıtları” vardır ki, bunlar Orhun Yazıtları ile aynı değildir. Kesin olarak bilinmese de, Yenisey Yazıtları’nın Orhun Yazıtları‘ndan daha önce dikildiği tahmin edilmektedir. Orhun Yazıtları, yaklaşık olarak 720 - 735 ‘li yıllar arasında dikilmiştir. Dikili taşlardan önemli olan üç tanesi “Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk Yazıtları” dır. Kül Tigin ve Bilge Kağan, 2. Göktürk Devleti’nin kurucusu olan İlteriş (Kutlug) Kağan’ın çocukları; Tonyukuk da dönemin veziridir.

Yazıtları çok fazla tarihsel veya karışık bilgilerle anlatarak yazıyı sıkıcı hâle sokmadan, yazıtların içeriğinden bahsetmek istiyorum.^[3] Türkler o dönemlerde askerlik alanında çok ileriydiler ve birçok ulusa örnek olacak kadar gelişmiş bir orduya sahiptirler. Hem o dönemin koşulları hem de Türklerin bağımsızlık tutkuları nedeniyle Göktürkler döneminde çok sık savaşların yapıldığını görüyoruz. Doğal olarak yazıtlarda da savaşlardan bahsediliyor. Zaten Bilge Kağan‘ın, Kül Tigin’in ve Tonyukuk‘un taşlara yaşadıklarını yazdırıp kendilerinden sonraki kuşaklara onu bırakması, bir bakıma Kağanların topluma hesap vermedir. Bu da “ilk tarih yazılarının” oluşmasını sağlamıştır. Yazıtlarda genel olarak savaşlar, kağanların değişmesi, aile ilişkileri, cenaze törenleri, Türk ulusuna uyarılar ve o dönemdeki yaşantı anlatılmaktadır.

“Kiyük yiyü, tabışgan yiyü oturur ertimiz.” [Geyik yiyerek, tavşan yiyerek oturuyorduk.] gibi tümcelerin bulunması, o dönemdeki yaşam biçimimizi az çok ortaya koymaktadır. “Tegdükin Türk Begler kop bilir siz. O süg anda yok kıldımız. [Hücum ettiğini Türk Beyleri'nin hep bilirsiniz. O orduyu orada yok kıldık.] denmesi, Türklerin o dönemde de ordularının çok güçlü olduğunu gösteriyor. “Türk Oğuz begleri, buduñ eşiding? Üze tengri basmasar, asra yir teliñmeser, Türk buduñ, ilingin törüngin kim artatı udaçı erti?” [Türk Oğuz beğleri, ulusu, işitin: Üstte gök çökmese, altta yer delinmese senin ilini, töreni kim bozabilecekti?] diye Türk budununa uyarıda bulunulması da, hem o dönemdeki Gök Tanrı Dini’nin izlerini taşımakta hem de ulusun güçlendirilmesi için güdülendiği görülmektedir. “Kül Tigin ol süngüşde otuz yaşayur erti. Alp Şalçı akın binip oplayu tegdi. İki erig udu aşuru sançtı.” [Kül Tigin o savaşta otuz yaşında idi. Alp Şalçı atına binip atılarak hücum etti. İki eri takip edip kovalayarak mızrakladı.] bölümü ise, yazıların birçok bölümünde anlatılanlara benzer savaş sahnelerini gözümüzde canlandırmaktadır.

Yazıtların çoğu, Kül Tigin ve Bilge Kağan‘ın yeğeni olan Yollug Tigin tarafından yazılmıştır. Kendisi de bazı yazıtların bir yüzüne şöyle not düşmüştür: “Bunça bitig bitigme atısı Kül Tigin atısı Yollug Tigin bitidim. Yigirmi kün olurup bu taşka bu tamka kop Yollug Tigin bitidim.” [Bunca yazıyı yazan Kül Tigin'in yeğeni Yollug Tigin, yazdım. Yirmi gün oturup bu taşa, bu duvara hep Yollug Tigin, yazdım.] Çok ağır ve sert taş kalıplarının üzerine, yazı yazmanın ne kadar zor olacağı, birazcık düşününce anlaşılabilir. Taşlar üzerine yazıların çiviye benzer bir demire, çekice benzer bir aletle vurularak yazıldığı bilinmektedir. Zaten bunun için de o dönemde “yazı yazmak” eylemi “bitimek, tokımak, urmak” sözcükleriyle karşılanmıştır. Fakat bazı dikili taşların “boyandığı” da bilinmektedir. Yazıtların arasındaki mesafe değişmekle birlikte, yaklaşık 1 km’dir. Yazıtlar sağdan sola ve yukarıdan aşağıya doğru yazılmıştır. Bazı taşlar, kaplumbağa biçimindeki kalıpların içerisine oturtulmuştur. Dikili taşların dört yüzünde de yazı bulunmaktadır.

Yazıtlar, Türkçenin gücünü ve köklülüğünü ortaya koyması yönüyle çok önemlidir. Türk Dili‘nin ilk yazılı kaynakları olan ve yazı dilinin ilk örneklerini oluşturan Orhun Yazıtları, bundan bin yıl öncesinde bile düzenli ve güçlü bir dilimizin varlığını kanıtlamaktadır. Orhun Abideleri’nde geçen sözcüklerin %99′una yakını Türkçe kökenlidir. Türkçe kökenli olmayan sözcükler de Çinli generallerin veya ordu gönderilen yerlerin “özel” adlarıdır. Bugün Türkçenin kökeni ile ilgili bilgilerimizin çoğuna, Orhun Yazıtları‘ndan hareket edilerek ulaşılmıştır. Orhun Yazıtları‘nda Türkçemizin o dönemdeki “söz varlığı” da aşağı yukarı ortaya koyulmuştur. Morris Swadesh adlı ünlü bir dil bilimcinin yaptığı çalışma sonucunda elde ettiği “yüz temel sözcük listesi” ne baktığımız zaman, bu sözcüklerin 64 tanesi yazıtlarda geçmektedir. Yukarıda yazıtların çok “sınırlı” alanda bilgiler içerdiğini ve genelde “savaş, ordu, kağanlık…” ile ilgili şeyler anlatıldığını söylemiştik. Bunun için, yazıtların o dönemdeki söz varlığını tam olarak ortaya koyamayacağını söyleyebiliriz. Bunu bir örnekle açıklamak gerekirse: Yazıtlarda M. Swadesh’in belirlediği 100 sözcükten “burun ve ağız” sözcükleri geçmemektedir; fakat “diş, baş, kulak” gibi sözcükler yazıtlarda geçmektedir. Mantıklı olarak düşünüldüğünde, bir ulusun dilinde “diş, kulak ve baş” için sözcük varken, “burun ve ağız” için sözcüğün olmaması saçma olur. Bu sözcükler kuşkusuz o dönemde dilimizde bulunuyordu; fakat Yazıtlar’da bu sözcüklerin kullanılmasını gerektirecek konular anlatılmadığı için, bu sözcükler kullanılmamıştır.

Orhun Yazıtları, aynı zamanda bir “seslenme - hitabet” sanatı ürünüdür. Bilge Kağan‘ın Türk Budunu’na seslenişi, onları uyarışı gerçekten bir “sanatçı” edasıyla yazılmıştır. Ayrıca Tonyukuk‘un bilinen ilk Türk tarihçisi olduğu söylenmektedir. Kuşkusuz bin yıl önce bile “edebî” anlamda çok büyük değer taşıyan ve bugün hayranlıkla okunan bu yazıtların oluşturulabilmesi için, o dönemden çok daha öncelerde dilin uzun süre işlenmesi ve bir “yazı ve yazın dili” hâline gelmesi gerekmektedir. Bu da, Türkçemizin yaşı sorununa farklı bir bakış açısı kazandırmaktadır. Dikkatle incelenirse, yazıtlarda “renk, oluş, yer, yön, doğa, hayvan, zaman, duygu, düşünce, akrabalık, sayı, yaşam, savaş, askerlik, sanat…” adlarının kullanıldığı görülür. “Böri (Kurt), Tabışgan (Tavşan), Tonguz (Domuz), At, Buka (Boğa), Kiyik (Geyik), Teyeñ (Sincap), İt, Koñ (Koyun), İñek” gibi hayvan adları bile, o küçücük metinlerdeki büyük söz varlığımızı göstermeye yeterlidir. Ayrıca yazıtlar, bin yıl öncesinde bile dilimizde belirgin bir soyut kavram zenginliğinin gözler önüne serilmesini sağlamıştır.

Yazıtların, yüzlerce yıl sonra gün yüzüne çıkarılması da ilginçtir. Orkun - Yenisey Irmağı çevresinde dikili taşların olduğunu söyleyen bazı kişiler, o yerlerin bazı bilim adamlarınca ziyaret edilmesini sağlamıştır. Türk olmayan bir doktor ve subayın dikili taşları gördükten sonra onlar hakkında verdikleri kısa bilgiler, Batı’da dikili taşlara olan ilgiyi uyandırmıştır. Büyük dil bilimcilerden olan Wilhelm Radloff ve Wilhelm Thomsen, yazıtların kime ait olduğunu bulmak için yazıları okumaya çalışmışlardır. Kül Tigin Yazıtı’nın Batı yüzündeki Çince yazıyı hemen fark edip okumuş ve yazıtların Türkler‘e ait olduklarını açıklamışlardır. Daha sonra W. Radloff ve W. Thomsen yazıtları okuyabilmek için resmen yarış içerisine girmişlerdir. Danimarkalı dil bilimci W. Thomsen, yoğun çalışmaları sonucu yazıtların sağdan sola doğru yazıldığını ve “Kül Tigin, Göktürk, Bilge Kağan” gibi yazıtlarda sık geçen sözcükleri çözüp, bunlardan hareketle ünlü ve ünsüz sesleri çözdüğünü açıklamıştır. Bu aşamadan sonrası çorap söküğü gibi kendiliğinden gelmiştir. Türk Dünyası‘nın bu çalışmalar bittikten sonra Göktürk Yazıtları’ndan haberdar olması yüreğimizi burksa da, yabancı dil bilimcilerin yazıtlar üzerindeki ilgisi ve yoğun çalışmaları takdir edilecek bir duruştur. Türk Dünyası’nda Yazıtlarla ilgili ilk olarak Necip Asım ve M. Fuat Köprülü çalışmıştır. Daha sonra Hüseyin Namık Orkun, Muharrem Ergin, Nihal Atsız, Ahmet Bican Ercilasun, Osman Fikri Sertkaya ve Cengiz Alyılmaz gibi büyük Türkologlar dikili taşlar üzerinde çalışmalar yapmışlardır.

Son olarak yazıtların bugünkü durumundan bahsedeceğim. Orhun Yazıtları, tıpkı Ötüken Ormanları gibi bugün Moğolistan sınırları içerisinde bulunuyor. Yazıtlar bulunduktan ve önemi kavrandıktan sonra Türklerin yazıtlara gösterdikleri yoğun ilgiler nedeniyle, Abideler’in bulunduğu alan koruma içerisine alınmış durumda. Dikili taşların çoğu, bugüne gelene kadar korumasız bir biçimde geçirdiği yüzlerce yıl içerisinde oldukça yıpranmış. Bazı taşların belirli yüzleri, rüzgarın etkisiyle aşınmış ve üzerindeki yazılar okunmayacak duruma gelmiş. Fakat şu anda yazıtların hepsi koruma altına alınmış, bazıları anıt yapılar içerisine alınmış durumdadır. Ayrıca dikili taşların yıpranmış bölgeleri, çeşitli yöntemlerle okunabilecek duruma getirilmiştir. Bugün Moğolistan’daki Orhun Yazıtları için geziler düzenlenmekte ve birçok Türkolog yazıtlar üzerinde çalışmalar yapmaktadır.

Selökidler Dönemi

2009-01-26T09:29:00.001-08:00

SELÖKİDLER DÖNEMİ

İskender'in bütün Anadolu'da olduğu gibi,Doğu Anadolu yöresindeki egemenliği de kısa sürdü.O ölünce komutanlarından Selevkos ,yine İskender'in komutanlarından Antigonos ve oğlu Demetrios'u Gazze önlerinde yenerek yöreye egemen oldu(Ö 312 ) ve Ortadoğu'da güçlü bir krallık kurdu.Antigonos'un oğlu Demetrios'u,eski frigya topraklarında ikinci kez yendikten sonra ,Batı Anadolu topraklarına da egemen olarak İskender'in ele geçirdiği tüm topraklar Selökid Devleti'ne kattı.
Selökidler,İskender döneminin geniş toprakları ile birlikte , buralarda sürüp giden ayaklanmaları da devraldılar.Elam,Sümer,Akad uygarlıklarının kalıntıları yanında ,Urartu,Asur,Babil ve Ahameniş kültürlerini de kucaklayan bu büyük devletin uygarlı bütünlükten yoksundu. Selökidler böyle bir uygarlık yaratma çabasında da olmadılar.Asur kralı Sargon'un Yukarı Mezopotamya 'daki saraylarında oturuyor,Pers Kralının Firdevs (Cennet) adını verdikleri ,koruluk,çiçeklik,ve havuzlarla süslü ,Hagmatana (Ekbatan) Kenti'nin ortasındaki süslü bahçelerle övünüyor ,Babil'deki Baal-Marduk Tapınağı'nın hala ayakta duran kalıntılarını kendilerine mal ediyor, ancak bütün bunların üstüne herhangi bir katkıda bulunmuyorlardı. Bunca Doğu uygarlığı ,bir de batının Helen kültürüyle karışınca , Selökidler'in kültürel yapısı daha da karmaşık bir özellik kazanıyordu.
Hakkari yöresindeki topluluklar İ.Ö 200'lerde Atropaten Krallığı'na bağlı olarak yaşıyor ve Selökidler'in egemenliğini tanıyorlardı.Yöre o dönemde,gerek Partlar'ın gerekse Ermeni-Pers akraba prenslerinin ilgi alanıydı.Nitekim,İ.Ö 190'daPart kralı I.Mitridat Hakkari'nin doğu sınırlarına dek yaklaşmış ve bölgeye Bagasis adında bir satrap atamıştır.
Selökid egemenliğinin kurulmasından yüzyıl kadar sonra Roma imparatorluğu Anadolu topraklarını ele geçirmeye yönelince yörede büyük bir siyasal kargaşa baş gösterdi.Selökid Kralı Büyük Antiokos,Manisa'da Romalılara yenilince(İ.Ö 189) bu durumdan yararlanan doğunun bütün prenslikleri özerkliklerini ilan ettiler. Araks bölgesi satrabı Artaksias ile Fırat(Sofen) bölgesi satrabı Zariadres(Zareh) Romalıların desteğiyle bağımsızlıklarını kazandılar.Ancak yaklaşık bir yüzyıl sonra ,Part Kralı II.Mitridat İran'daki İskitler'i yendikten sonra ,kuzey komşusu Araks devleti üzerine de yürüdü. Kral Artavasd ' da yenildiyse de Araks Devleti'ni yakamadı ve kralın oğlunu Tigran ' ı rehin alarak Artavasd'ı barışa zorladı . Part Kallığı, bu yenilgiden sonra , Osro(Uria ) yöresinde Gordia (Güney Hakkari) ve Atropaten (Doğu Hakkari) yörelerine benzer olan topraklardaki bütün prenslikleri kendisine bağladı.
Selökidler ise , İ.Ö 1.yy başlarında , bir yandan Partlar'la , öte yandan da Artavasd'in oğlu Tigranhın kurduğu Arakas Krallığı ile savaşmak zorunda kaldılar ve ard arda yaptıkları çatışmalardan yıpranarak , Suriye ve Akdeniz kıyılarına çekildiler . Böylece , bölgedeki Helenizm silinmiş oldu . Bu devletin farklı topluklar içinde barınmasının beklenen bir sonucuydu . Böylece Helen kültürü , yerini Doğu'da Part kültürüne bıraktı . Ancak, Hâkkari Part egemenliği de kısa sürdü . Eski düşmanları İskitler 'le yeniden karşı karşıya gelen Partlar, güçlerini yitirerek Arakas Devleti karşısında da yenilgiye uğrayınca , yörede egemenlik kuran bu devletin kralı Tigran oldu.

Roma Part Çekişmesi

2009-01-26T09:27:00.001-08:00

ROMA PART ÇEKİŞMESİ

II. Artavasd olarak bilinen Tigran 'ın ölümünden sonra yerine geçen III. Artavasd, Araks Krallığı'nın Roma'ya bağlı vasal bir devlet olmasını kabullendi. Bu arada, Partlar, Roma'ya rakip bir devlet olma özelliklerini koruyorlardı. Nitekim, Part süvarileri, İÖ. 53'te, Romalı komutan Krassüs-III. Artavasd birleşmesini etkisiz durama getirerek Harran Ovasına dek ilerlediler. Romalıların simgesi olan ünlü "Roma Kartalı" Part Kralı İborodes'in eline geçti. Öte yandan, Akaros önderliğindeki bir başka art ordusu da Antakya'ya girdi ve Suriye'yi tehdit etmeye başladı. Artavasd, güçleri dengesinin Partlar'dan yana değişmesi üzerine, bu kez de Romalılar'ın karşısında, Partlar'ın yanında yer almıştı. Ne var ki, bu durum da uzun sürmedi ve Roma İmparatoru Antonius'un komutanlarından Bassüs, IÖ 38'de Part ordularını Antakya yakınlarında yenerek geri çekilmeye zorladı. Bununla birlikte, Partlar'ın direnmesi üzerine, Bassüs'ün orduları Atropaten topraklarına ulaşamadı. Bu arada, Partlar da Araks Devletinin başındaki Artaksias sülalesini devirip, Atropaten önlerindeki duraklama sırasında güç toplayan Romalılar ise, Partların daha fazla güçlenmesini önlemek için, Tiberius komutasındaki bir orduyla Araks Devletinin topraklarına girerek part etkisine son verdiler. Partlar, Araks (Aras) ve Atropaten yörelerinde Roma üstünlüğünü tanımak zorunda kaldılar (IÖ 20). Bununla birlikte Hakkari'nin önemli bir bölümünü de içine alan, Dicle'nin sol kıyısına dek uzanan bölgede Part egemenliği sürüyordu. Böylece Fırat'ın batı yakasındaki Roma üstünlüğü pekişirken, doğu yakası Partlar'da kaldı ve bu durum, iki devlet arasında İS 193'e değin süren, aralıksız çatışmalara neden oldu.

İskender ve Atropaten Prensliği Dönemi

2009-01-26T09:25:00.000-08:00

İSKENDER VE ATROPATEN PRENSLİĞİ DÖNEMİ

Pers imparatorluğunun iki yüzyıl kadar süren egemenliği, Büyük İskender'in Anadolu'ya çıkışıyla sona erdi.Pers orduları IÖ 332 ve 331'de İskender'e iki kez yenildi.Bu gün Irak sınırları içinde kalan Gayzamela'daki (Erbil) son yenilgiyle,Pers imparatorluğu çöktü.İskender Urmiye Gölü ile Hakkari arasındaki bölgenin satrabı Atropates'i kendisine bağladı. Hakkari yöresi de,daha sonraları Satrap Atropates'in adıyla bağlantılı olarak Atropaten Prensliği diye anılır oldu.

Persler Dönemi

2009-01-26T09:23:00.000-08:00

PERSLER DÖNEMİ

Prensliğinin merkezi Passaragd'da kırallığını ilan eden II.Kiros ,kısa sürede güçlü bir devlet örgütü kurdu ve orduyu disipline soktu. Keyaksares döneminde Med toprakları içinde yer alan bütün güney batı İran'ı Doğu ve ön Asya'yı sınırlarına kattı. Daha sonra da Lidya krallığı üzerine yürüdü, Kral Korides'i yenerek (IÖ 546) verimli Ege topraklarını, gelişmiş ticaret ve üretim olanaklarıyla Persler'e açtı. Libya ekonomisini ayakta tutan köleciğe son veren Persler böylece, Libya topraklarındaki toplumsal yaşam yeni ve değişik bir boyu kattılar. Bütün bu olup bitenler sırasında İran ticaret yolunun üzerinde bulunan Hakkari yöresi büyük bir önem kazanmıştı. Ancak, ticaretin gerçek anlamıyla gelişmesi ve bütünüyle Pers denetimine alınabilinmesi için , Babil krallığının elinde bulunan Kuzey İran topraklarının da ele geçirilmesi gerekiyordu. Bu nedenle, II. Kiros Lidya topraklarındaki sorunları çözdükten sonra güneydoğuya yöneldi ve Babil topraklarına girdi . Bu sırada Babil Nabukudur-Usur'un ölümüyle başlayan siyasal çalkantılar içindeydi . Barışsever bir siyaset izleyen Kral NabuNaid, Kiros ' un saldırısına karşı koymadı ve Babil toprakları, İ.Ö. 539 'da Perslerin egemenliği altına girdi . Persler ele geçirdiği toprakları özellikle Kral Dsteios zamanında bakımından yeniden düzenlediler . Bu düzenlemede Hakkari yöresi büyük Babil -Asur Satrablı'na bağlı Athura Satraplı içinde yer alıyordu . Yunan tarihçisi Herodotcs , dokuzuncu Pers satraplığı diye andığı Babil-Asur Satraplığı'nın imparatoru her yıl 1.000 gümüş talan vergi ödediğini ve hadım ağası olarak yetiştirilmek üzere , saraya 500 genç gönderdiğini yazmaktadır . Kültür , ekonomik düzey ve nüfusça kendilerinden kat kat üstün devletlerin topraklarına el koyan Persler, buralardaki köleci, üretim biçimini büyük ölçüde değiştirdiler. Köle sahiplerinin elindeki topraklarını kullanımı hakkında Pers soylularına verdiler. Böylece, eski toprak sahiplerine,eski köleler, çalıştıkları topraklardan elde ettikleri ürünün bir bölümünü Pers soylularına aktaran bağımlı köylüler durumuna geldiler. Başka bir değişle köleci üretimdeki emek-rantın yerini ürün-rant aldı. Bu yapı içerisinde, toprakta çalışanlar, kölelik ile serflik arası bir konumdaydı. Soylular, "Yararlanmak üzere ve ödünç olarak" kendilerine verilen bu topraklarda elde edilen ürünün bir bölümünü imparatora aktarıyorlar, ayrıca savaşta orduya katılmak üzere, asker besliyorlardı. Persler'de kölecilik Batı Avrupa'ya göre çok daha önce ortadan kalktığı halde klasik feodalizm adı verilen yapı yeterince gelişmedi ve bu durum sonraki yy'larda da sürüp gitti.Pers İmparatorluluğu'nun egemenliği döneminde, Hakkari'ye ilişkin önemli bir gelişme oldu. İÖ400'lerde, Kiros adlı bir Pers prensi, kardeşi İmparator II.Artakserkses'e (Artahşatra) başkaldırdı. Ücretli Yunan askerleri ve Anadolu'nun yerli halklarından devşirdiği birliklerle Gavgamela (Erbil) önlerine gelen Kiros burada Artakserkses'e yenildi ve geri çekilmek zorunda kaldı.Yunan tarihçisi Ksenafon ,"on binler" adını erdiği bu yenik ordunun, kuzeye doğru geri çekilirken Zap Suyu'ndan da geçtiğini yazmaktadır.

Yazılı Tarih Urartular

2009-01-26T09:20:00.000-08:00

YAZILI TARİH-URARTULAR

IÖ 2000'lerde, Hakkari'yi de içine alan Doğu Anadolu yüksek yaylalarında yaşayan insan topluluklarına ilişkin ilk bilgiler, IÖ XIII. yy'a tarihlenen Asur kralı I.Salmanassar'ın (IÖ 1280-1261) bir yazıtında Asur krallığıyla savaşan bazı ülkelerden söz edilmekte ve Uriatri etnik bir topluluğun adı olmayıp Asur dilinde " dağlık bölge" anlamına gelmektedir. Yine, Asur yazıtlarından kralın, Uriatri adı altındaki sekiz ülkeyi ele geçirdiği anlaşılmaktadır. Bu ülkelerin, Van gölünün güneydoğusundaki dağlık bölgede. Büyük Zap suyunun yukarı vadisinde

bulunduğu sanılmaktadır. Bir başka Asur yazıtında kral I. Tukultininurtaya'nın yazıtında ise çok sayıda akarsu bulunan bu bölgeye " Nairi Ülkeleri" (Nehirler Ülkeleri) adı verilmektedir. Nitekim, Asur kralı II.Asur Banipal'in IÖ IX. yy'ın ikinci çeyreğindeki egemenlik yıllarından başlayarak, Uriatri, Urartu sözcüğüyle aynı anlamda kullanıla gelmiştir. Buna karşın, " Nairi Ülkesinin kralı" sanı, yöre insanlarının dilinde "Bianili Ülkesinin Kralı" olarak yer almıştır. Urartu dilindeki Kelişin yazıtından da açıkça anlaşılacağı gibi, Urartular (Uratriler- Uriatri Ülkesinin insanları), IÖ IX. yy'den başlayarak, ülkelerini "Biznili Ülkesi" olarak adlandırmışlardır. Ancak, eski Ön Asya'da Urartu adı daha yaygın bir biçimde kullanıldığı için bu ad zamanla, "Bianili" adının yerini almıştır.

Asur yazıtlarında belirtildiğine göre, bu dağlık yöredeki topluluklar, IÖ II. Binin ikinci yarısında, birbirinden bağımsız beylikler biçiminde varlıklarını sürdürüyorlardı. Bu durum, IÖ'dan önce 1000'lere değin devam etti.

Ancak, IÖ IX.yy başlarında, Asur krallığının güneyden gelen ve ardı arkası kesilmeyen yağma seferlerine karşı koymak üzere, Hurri kökenli boylardan oluşan Uriatri (Uratri) ve Nairi federasyonları bir araya geldi, daha sonra Urartu krallığına verilecek olan devlet böyle doğdu.Urartu devleti, IÖ VI.yy başlarına değin, güçlü bir siyasal yapı olarak, Doğu Anadolu Yüksek yaylalarında varlığını sürdürdü. Çekirdeği, Vangölü çevresindeki topluluklardan oluşan krallığın, toprakları IÖ VIII.yy başlarında kuzeyde Transkafkasya'ya, doğuda kuzeybatı İran'a ,batıda Malatya yöresine, güneyde de Halfeti dolaylarına dek uzandı. Doğu Anadolu'da küçük çapta bağcılık, bahçecilik ve tarımla uğraşarak kendine yeterli üretim yapan yerli halk ile avcılık ve hayvancılıkla uğraşan yarı göçebe topluluklar bir boylar federasyonu oluşturuyordu. Bunların merkezi devlete dönüşmesinin de bir başka önemli nedeni de, demiri yaygın olarak işlenmeye başlamasıydı. Gerek daha önceleri, gerekse Urartu krallığının yıkılmasından sonra, bu dağlık yörede başka hiçbir topluluğun güçlü bir devlet kurmayı başaramaması, Urartu devletinin gücünü ve örgütlenme yeteneğini ortaya koyması bakımından anılmaya değer bir olgudur. Urartu insanları, bu son derece zorlu arazi koşullarına egemen olmayı başararak askeri ve sivil amaçlı, yaygın bir ulaşım ağı kurmuşlardır. Daha önce "özgür aşiretler" ve "bağımsız beylıikler" halinde yaşayan boylar IÖ. Bin yılın başlarında biraz daha merkezileşerek küçük yöresel krallıklara kurdukları görülüyor. Doğu Hakkari coğrafyasında Muşaşir (Micicir), güneyinde Kırhi, kuzeyinde de Hubişkia krallıkları bunların başlıcalarıdır. Asur belgelerinde bu krallıklarla ilgili kısmen de olsa bilgi verilmektedir. Urartu baş tanrısı Haldi adına Muşaşir krallık merkezinde bir tapınak yapıldığı, çağın en büyük zenginlikleriyle donatılmış prestgahın IÖ.714 yılında Asur kralı II.Sargon tarafından işgal edilerek yağlandığı biliniyor. 1998 yılında tarihi Hakkari Kalesinin eteklerinde bulunan 13 stelin Hubişkia krallıklarına ait olabileceği saptanmıştır. Bu yerel krallıklar bağımsızlıklarını korumak koşuluyla Urartu federasyonu içinde yer almışlardı.
Yine bu dönemde Urartu'nun ünlü projelerinden olan "Ordu yolu " nun da Tuşba'dan sonra Yüksekova-Şemdinli coğrafyasından geçerek Revandız'a ulaştığı yazılı olarak, tarih ve arkeolojik kaynaklarda bulunmaktadır.
Bu ağın en önemli bölümünü "ordu yolu" adı verilen yol oluşturmaktaydı. Asur yazıtlarından, bu yola, Asurluların da büyük bir önem verdikleri ve III.Salmanassar' ın bu yoldan düzenlediği Muşaşir Seferinde, Muşaşir'in yanı sıra, 46 kenti ve güçlü Sapparila Kalesini ele geçirdiği anlaşılmaktadır. Nitekim Urartuların Hakkari yöresindeki en önemli kentlerinden biri olan Muşaşir'in Asurlularca ele geçirilmesi, Urartu ülkesinde büyük bir sarsıntı yaratmış, Urartu kralı Ispuini ile oğlu Mennua'nın IÖ IX.yy sonundaki başlıca çabaları, Muşaşir'in yeniden alınması doğrultusunda olmuştur. Urartular, sonunda kendilerince kutsal sayılan bu kenti yeniden ele geçirerek, kent yakınlarındaki Kelişin Geçidine, üzerine Akad ve Urartu diliyle yazılmış yazıtlar bulunan bir zafer anıtı (Stel) dikmişlerdir.
Urartu krallığının en güçlü dönemi, kral I.Argistis'in egemenlik yıllarına rastlamaktadır. Bu dönemde, IV. Salmanassar yönetimindeki Asur krallığı da gücünü büyük ölçüden yitirmiş olduğundan, Urartu krallığı yörenin en üstün devleti durumundaydı. Nitekim kral I.Argistis bir yazıtında, kendisine boyun eğen bir çok prenslik arasında Kummuh (Diyarbakır) ve Tabal (Malatya'nın batısı) prensliklerini de saymaktadır. Urartu devleti bu güçlü yapısını sonraki kral II.Sardur döneminde de sürdürmüştür. Ancak IÖ VIII. yy ortalarında Asurlular yeniden güç kazanmışlardır. Nitekim bu dönemde devletin başında bulunan Tiglatplassar, Urartu başkenti Tuşpa'ya (bugünkü Van kalesi) girmiş ve kenti yakıp yıkmıştır. Ama Urartu kralı I.Rusa, dağılan devlet örgütünü yeniden toparlamış, orduyu düzenlemiş, yakılan Tuşpa'nın yerine de daha doğuda Zizim dağlarının eteklerinde, günümüzde Toprakkale adı verilen kenti kurmuştur. Ancak çok geçmeden, Urartu toprakları da bu kez de Asur kralı II.Sargun'nun istilasına uğramış, I.Rusa Muşaşir tapınak ve sarayını yağmalamaktan kurtaramamıştır.
Hakkari yöresi yaklaşık 300 yıl Asur-Urartu savaşlarına sahne olmuş, yöre halkı Huri kökenli olduğundan hep Urartu'nun yanında yer almıştır. Çünkü Asuriler sami ırkından olup güneyli bir kavimdi. Orta Mezopotamya'nın güneyinden gelerek yerleşmişlerdi. Hakkari Asur başkenti Ninova ile Urartu başkenti Tuşba ortasında olduğu için stratejik bir öneme sahipti.
Asur istilasının ardından, kuzeyden gelen Kimmerler de Urartu topraklarına girince, Urartu Kralı II. Rusa Asurlularla iyi geçinmenin yollarını aramış ama krallık, son kez, IÖ 560'ta Medlerin saldırısına uğrayarak ortadan kalkmıştır.

TARİHİMİZ

2009-01-26T09:11:00.000-08:00

Çocuğunuzda, aşağıdaki Davranışları Gözlemlemeye başladınızmı?

2009-01-26T09:04:00.000-08:00

Çocuğunuzda, aşağıdaki Davranışları
Gözlemlemeye başladınızmı?

Bu günlerde çok hırçın davranıyor.
"Ders çalış" dediğimizde sinirleniyor.
Odasına kapanıyor ve yanına hiç kimseyi almıyor.
İsteklerini kaba ve hırçın bir üslupla dile getiriyor.
Bizi beğenmiyor.
İlk defa yalan söylediğine şahit olduk. Okula diye evden çıktı; fakat arkadaşlarıyla kafeye gitmiş.
Zamanın çoğunu arkadaşlarıyla geçiriyor.
Çoğu zaman hayal aleminde dolaşıyor gibi. Dalgın, düşünceleri dağınık, isteksiz görünüyor.
Çok yorgun olduğunu söylüyor; ama hiçbir iş yapmıyor.
Kardeşleriyle sürekli didişiyor, onları kızdırmaktan adeta zevk alıyor, hiç anlayış göstermiyor.
Sık, sık bunalıma girip karamsar sözler ediyor.
Ne söylesek hemen alınıyor.
Ayna karşısında geçirdiği zaman artıyor.
Ona karışmamamız gerektiğini söylüyor.
Harçlığının yetmediğinden şikayet ediyor.
Kişisel bakımını yapmıyor.
Kendinden başka hiçbir şey düşünmüyor.
Bize hiçbir sorununu anlatmıyor..

İse, çocuğunuz büyümeye başlamış, siz farkına olmasanızda.

Kaynak; Sınav dergisi

Yeni bir Güneş Sistemi fotoğraflandı

2009-01-26T09:02:00.001-08:00

Yeni bir Güneş Sistemi fotoğraflandı

Bilim adamları, güneşe çok benzeyen bir yıldızın etrafında döndüğü tahmin edilen, Güneş Sistemi dışındaki bir gezegenin görüntülerini çektiler.

Toronto Üniversitesi bilim adamları, Jüpiter büyüklüğündeki gezegenin resimlerini Hawaii'deki Gemini North teleskobunu kullanarak çektiklerini bildirdiler.

Gezegenin ısısınınsa Jüpiter'den fazla olduğu bildirildi.

Gezegenle etrafında döndüğü yıldızın Dünya'dan 500 ışık yılı uzaktaki Samanyolu galaksisinde bulunduğu belirtildi.

Gezegenin, yıldıza uzaklığınınsa Neptün'ün Güneş'e uzaklığından 11 kat, Dünya'nın Güneş'ten uzaklığından 330 kat büyük olduğu bildirildi.

Bilim adamları, 'yıldızın çok tipik, tıpkı Güneş gibi, ama Güneş'ten daha genç, bununla birlikte gezegenin sıra dışı' olduğunu belirttiler.

Bilim adamları, Güneş Sistemi dışında daha önce bulunan gök cisimlerinin uzayda serbestçe dolaştıklarını, bir yıldızın etrafında dönmediklerini veya bir yıldızda tipik olarak görülen nükleer füzyonu başlatmak için gerekli kütleye ulaşamamış sönmüş bir yıldız etrafında döndüklerini hatırlattılar.

Bunun yanı sıra gezegenin atmosferinde su ve karbo nmonoksit olduğuna dair veriler bulunmakla birlikte, bu gezegenin Dünya dışı hayat için pek uygun bir aday olmadığı, çünkü hem çok fazla gaz yoğunluğuna sahip hem de çok genç olduğu belirtildi.

Yıldızın da tahminen 5 milyon yıl önce doğmuş yeni bir gök cismi olduğu belirtildi. Güneş ise 4,5 milyar yıl yaşında.

Bilim adamları şimdi, gezegenin gerçekten göründüğü gibi yıldızın etrafında dönüp dönmediğini teyit etmeye çalışacaklarını, ancak bunun iki yıl alabileceğini bildirdiler

17.09.2008 00:23:16
Alevionline

Çocuklarınıza Zorluklarla Baş Etmesini Öğretin

2009-01-26T02:13:00.001-08:00

Çocuklarınıza Zorluklarla Baş Etmesini Öğretin

* Hayat cesur olan insanlara daima yol verir. Çocuğunuzun yaptığına "Bu yanlış" demek yerine, "Bu bölümü iyi, acaba diğer bölümü daha farklı olabilir miydi?" diye yaklaşın.Yanlışları düzeltmek istiyorsanız, doğruyu düşünmeye yönlendirmelisiniz.

* Onun adına düşünmek yerine kendi başına düşünmesini sağlamalısınız. Sorunu çözmek yerine, kendi sorununu çözmesine fırsat vermeli, çocuğunuzun sorumluluk duyğusu geliştirmesine yardımcı olmalısınız.

* Çocuğunuzu olğunlaştıracak olan sorumluluk almasıdır. Bunun için de hata yapmasını göze almalı ve bunu kabullenmelisiniz.

* Başarılı insanlar güçlerinin ve zamanlarının yüzde 90'ını iyi oldukları alana harcarlar. Başarının sırrı odaklanmadır. Çocuğunuzdan beklediğiniz odaklanma alanlarının sayısında gerçekci olmalısınız.

Yazan: Barış ATA

Dünyayı Kurtaracak İcat

2009-01-26T02:03:00.001-08:00

Dünyayı Kurtaracak İcat

Kanada'nın Alberta eyaletindeki Calgary Üniversitesi bilimadamlarından Prof. David Keith başkanlığındaki araştırma ekibi, havaya bırakılan karbondioksit gazlarını tutan yeni bir cihaz icat etti. Bu icat şimdi değil ancak yeni buluşların önünü açarak dünyayı kurtarabilir!

Küresel ısınma için Kanadalı bilimadamları ilginç bir buluş gerçekleştirdi.

Bu cihaz dünyayı kurtarabilir.

Kanada'nın Alberta eyaletindeki Calgary Üniversitesi bilimadamlarından Prof. David Keith başkanlığındaki araştırma ekibi, havaya bırakılan karbondioksit gazlarını tutan yeni bir cihaz icat etti. Bu icat şimdi değil ancak yeni buluşların önünü açarak dünyayı kurtarabilir!

Ekip tarafından icat edilen cihaz, atmosfere karbondioksit gazı bırakan tüm araç, makine ve uçağa takılabilme özelliğine sahip. Montajının ve kullanımının kolaylığının yanısıra, pahalı olmayacağı belirtilen cihazın, sera gazları sorununa büyük oranda çözüm sağlayacağına dikkat çekiliyor.

Calgary Üniversitesi'nde iklim değişikliği uzmanı olarak görev yapan Prof. Keith, "Özellikle imalat sanayinde bugüne dek CO2 gazlarının yayılmasını önleyen teknolojilerin kullanımı, pahalı olmaları nedeniyle çok yavaş ilerledi. Artık bu sistemle CO2 üreten her araç ve uçağı kontrol etmek mümkün olabilecek" dedi.

İcadın, bugüne dek bilinen CO2 yakalama sisteminden farklı olarak "hava yakalama ve CO2 depolama (air capture and CO2 storage)" aslına dayandığını anlatan Keith, "Bu sistem, özellikle uçaklarda ve ulaşım sektöründe yeni buluşların da önünü açacak" dedi.

Prototip sistemle, 1 yılda 20 ton CO2 depoladıklarını açıklayan Keith, "Daha önce soruna çözüm için nükleer veya rüzgar enerjisi önerilirdi. Şimdi bunlara ek olarak yeni sistemi sunuyoruz" diye konuştu.

01.10.2008 15:07:09
Alevionline

Güneş enerjisiyle çalışan insansız uçaktan rekor

2009-01-26T01:56:00.001-08:00

Güneş enerjisiyle çalışan insansız uçaktan rekor

İngiliz yapısı güneş enerjisiyle çalışan insansız uçak, en uzun süre uçuş rekorunu kırdı. Pilotsuz uçak, hiç durmadan 82 saat 37 dakika uçmayı başardı.

Kara birliklerine destek amacıyla yeni teknolojiler arayan ABD ordusu için yapılan ve resmi olarak kayda geçmeyen gösteri uçuşunda, pilotsuz uçak, hiç durmadan 82 saat 37 dakika uçmayı başardı.

Zephyr modeli uçak, geçen yıl 54 saat süreyle havada kalmıştı.

Güneş enerjisiyle çalışan pilotsuz uçaklar, özellike keşif amaçlı kullanımda ideal kabul ediliyor, ayrıca çatışma bölgeleri arasında iletişim rölesi olarak kullanılabiliyor.

Ağırlığı 30 ila 34 kilo olan Zephyr, 18 kilometre irtifaya çıkabiliyor.

yesil.ntvmsnbc.com
29.09.2008

11 Yaşındaki Çocuk Büyücü Dizilerinden Etkilendi

2009-01-26T01:51:00.000-08:00

11 Yaşındaki Çocuk Büyücü
Dizilerinden Etkilendi

Kendini sihirbaz sanan 11 yaşındaki çocuğa ruhsal tedavi başlatıldığı bildirildi

Osmaniye'nin Kadirli ilçesinde, televizyonda izlediği diziden etkilendiği belirtilen ve kendini sihirbaz sanan 11 yaşındaki çocuğa ruhsal tedavi başlatıldığı bildirildi

Kadirli'de oturan Ü. çiftinin çocukları F., getirildiği Adana Ekrem Tok Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi'nde doktorları da şaşırttı. Gizli güçlerinin olduğunu düşünen, sürekli yerde yatmak isteyerek televizyon dizisindeki kahramanın sözlerini tekrarlayan, 2.5 aydır okula da gidemeyen F.'nin babası oğluna "Nedeni bilinmeyen psikotik atak" teşhisi konulduğunu belirtti. Çocuğun tedavisini üstlenen psikiyatr Cem Koparan, hastanın sorununun tamamen dizi filmlerden kaynaklandığını söyleyemeyeceğini, ancak bazı filmlerin çocuğun ruhsal gelişimini olumsuz etkilediğini bildirdi. Koparan, "Soyut kavramları algılayamayan çocuklar, dizide gördüklerini gerçek sanabiliyor ya da o dizideki kahraman gibi olabileceğini düşünüyor" dedi.

09.12.2008 -Bizim Gazete

Çocuklar için zehirli gıdalar

2009-01-26T01:47:00.001-08:00

Çocuklar İçin Zehirli Gıdalar

* Çocuğu ahmak yerine koyma ve olumsuz eleştiri yapmak.
* Çocuğu, rencide etme, mahcup etme, gülünç duruma sokma.
* Yıkıcı sözler söyleme.
" Seninki de zevk mi?"
" Bu film izlenir mi?"
" Buna para verilir mi?"
" Sen zaten neyi doğru dürüst yaptın ki?"
" Senden adam olmaz!"
" Bu gidişle başaramayacaksın!"
" Sen bizi hiçbir zaman dinlemedin ki?"
* Çocuğu başkalarıyla kıyaslama.
* Ona sürekli öğüt verme.
* "Benim dediğimi yap ama yaptığımı yapma!" anlayışını benimsetme.
*Ona sürekli "Ben senin yaşındayken....." ile başlayan cümleler kurma.

Yazan:Barış ATA

Bambu Ağacı

2009-01-26T01:44:00.000-08:00

Bambu Ağacı

Çinliler bambu ağacı yetiştirmesinin, çocuk yetiştirmede güzel bir örnek olduğunu göreceksiniz.

Çinliler bu ağacı şöyle yetiştirir:

Önce ağacın tohumu ekilir, sulanır ve gübrelenir. Birinci yıl tohumda herhanği bir değişiklik olmaz. Tohum yeniden sulanıp gübrelenir. Bambu ağacı ikinci yılda filiz vermez. Üçüncü ve dördüncü yıllarda da işlem tekrar edilerek bambu tohumu sulanır ve gübrelenir. Fakat inatçı tohum bu yıllarda da filiz vermez. Çinliler büyük bir sabırla beşinci yılda da bambuya su ve gübre vermeye devam ederler.

Ve nihayet beşinci yılın sonlarına doğru bambu yeşermeye başlar ve altı hafta gibi kısa bir sürede boyu yaklaşık 27 metreye ulaşır.

Akla gelen ilk soru şudur:

Çin bambu ağacının boyu 27 metreye, altı haftada mı yoksa beş yılda mı ulaşmıştır?

Büyük bir sabırla ve ısrarla tohum beş yıl süresince sulanıp gübrelenmeseydi, ağacın büyümesinden hatta var olmasından söz edebilir miydik?

Mutlu Çocuk!
Beşik ne büyük geliyor sana;
Büyü de , bakalım dünyaya sığabilecek misin?

Yazan: Barış ATA

Daha ucuza kombisiz ısınma!

2009-01-26T01:39:00.000-08:00

Daha ucuza kombisiz ısınma!

TÜBİTAK evleri hem ısıtacak hem de elektrik ihtiyacını karşılayacak doğalgazla çalışan yeni sistem geliştiriyor

Havaların soğumasıyla birlikte artan doğalgaz faturaları tüketicileri zorluyor.

"Mikro-Kojen'' adlı sistem sayesinde üretilen elektrikle oluşan atık ısı evin ısınmasının yanı sıra aydınlatılmasına da katkıda bulunacak. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Enerji Enstitüsü Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Fehmi Akgün, üzerinde çalışılan sistemin binaların alt katlarına entegre edilmesi durumunda kombilerin devre dışı kalabileceğini söyledi.

3 yıl önce başlatılan "Mikro-Kojen'' projesinde İstanbul Teknik Üniversitesi, Kocaeli Üniversitesi ve Türk Demirdöküm Fabrikaları AŞ rol alıyor. Projede Enerji Bakanlığı Elektrik İşleri Etüt İdaresi "müşteri kurum'' olarak yer alıyor.

Fehmi Akgün'ün verdiği bilgiye göre TÜBİTAK Enstitüsü'nde geliştirilen sistemde, evsel uygulamalar için altyapısı mevcut doğalgaz sistemlerinden ısının yanında elektriğin de üretilmesi amaçlanıyor.

Termik santrallerde elektriğin yüzde 35 verimlerle üretildiğini, yüzde 65 oranında atık ısının dışarı atıldığını belirten Akgün, bu sistemde ise yüzde 40 elektrik, yüzde 45 ısıl olmak üzere toplamda en az yüzde 85 verim elde edildiğini söyledi. Akgün, "Bu proje hayata geçerse elektrikte kayıp ve kaçaklar tamamen ortadan kalkacak.'' diye konuştu.

Sistemin binaların bir bölümüne kurulabileceğini ve üretilen elektrikle bir binanın aydınlatma ihtiyacının karşılanabileceğini ifade etti. Sistemin enerjiyi lokal ürettiğinden enerji kalitesini artırdığını belirten Akgün, "Bu teknoloji aslında kombinin daha üzerinde bir teknoloji. Kombiyle ısı ve sıcak su ihtiyacı karşılanıyor. Bu sistemde ise aynı zamanda elektriği de üretiyoruz. Sistem binaların alt katlarına entegre edildiğinde kombiler devre dışı kalabilecek.'' dedi.

Sistemin maliyeti diğer teknolojilere göre yüksek olduğu için henüz dünyada ticari ürün olarak kullanılmıyor. Binaya kurulmasının maliyetinin 25-50 bin Euro olduğu belirtiliyor. Bazı ülkeler teknolojinin yaygınlaşması için teşvikler uyguluyor. Projenin alt sistemleri üzerinde çalışmalarını tamamlayan ve nihai ürünün test çalışmasına başlayan TÜBİTAK, projenin tamamını 2010 Nisan'ında bitirecek.

SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR?

Sistem, doğalgazdan hidrojen üretimi, yakıt pili ve katalitik yakıcı bölümlerinden oluşuyor.
Binanın belli bir bölümüne yerleştirilen sistemin esası doğalgazdan hidrojen, hidrojen yakıtından elektrik elde etmeye dayanıyor.
Elde edilecek atık ısılarla evin ısı ihtiyacı karşılanıyor. Buradaki ısı yetmezse ana doğalgaz şebekesinden takviye yapılabiliyor.

Gazetevatanım.com

Darwin'i Doğrulayan On Beş Kanıt

2009-01-26T01:30:00.000-08:00

Darwin'i doğrulayan on beş kanıt

Biyolojide ve bütün bilimlerde devrim yapan Charles Darwin 200 yıl önce 12 Şubat’ta doğdu. Darwin’in “Türlerin Kökeni” adlı eserinin ilk kez yayımlanmasından bu yana 150 yıl geçmesine rağmen, birçok insan evrim teorisine hâlâ kuşkuyla yaklaşmakta.

Ancak, bütün bilimsel araştırmalar durmadan, Darwin’in temel tezlerini doğrulayan yeni yeni bulgulara ulaşıyor.

Cumhuriyet

Bilim Teknik- Nature dergisi Darwin yılı nedeniyle şimdi evrim teorisini kanıtlayan 15 makaleyi bir araya getirdi. Dünyamızın, Güneş’in etrafındaki dönüşü ne kadar gerçekse, türlerin ayıklanma ve türleşmeyle ortaya çıktığı da o kadar gerçektir deniyor önsözde. On beş makale üç temel konuya göre alt sınıflara ayrılmış. Fosil buluntuları, yaşam alanlarının incelenmesi ve moleküler süreçler.

Fosil buluntularıyla elde edilen kanıtlar

1- Balinaların karada yaşayan atası

Balinaların memeli oldukları ve memelilerin de karada geliştikleri bilindiği için, biyologlar karadan yeniden suya geçen bir hayvan türünü arıyorlardı. 2007’de bu arayışın hiç de boş olmadığı görüldü. Aday hayvan Indohyus bulundu.

Northwestern Ohio Üniversitesi Tıp ve Eczacılık Koleji’nden Hans Thewissen tarafından gerçekleştirilen ayrıntılı inceleme, rakun büyüklüğündeki bu hayvanın çift toynaklı olduğunu bu nedenle de inek, koyun ve geyik gibi av hayvanlarıyla akraba olduğunu gösterdi. Indohyus’un kulak ve diş yapısı, kemiklerin kalınlığı ve dişlerin kimyasal bileşimi de balinalarla benzerlik gösterdiği için bilim insanları bu türün balinaların öncüsü olduğunu düşünüyorlar. Indohyus’un kalıntıları bir türden diğerine gelişimi gösteren birçok hayvan türünün geçiş biçimi için bir kanıt olarak kabul edilmekte. Bu tür buluntuların eksik olması evrim teorisinin eleştiri nedenlerinden biriydi. (Kaynak: Thewissen, J. G. M., Cooper, L. N., Clementz, M. T., Bajpai, S. & Tiwari, B. N. Nature 450, 1190–1194 (2007).)

2- Sudan karaya geçiş

Tetrapodlar insana yakın olan hayvanlardır, omurgalılar sınıfından olan bu hayvanlar aynı zamanda karada yaşarlar. Bu gruba insanlar, tüm evcil hayvanlar, yabani hayvanların birçoğu yani her çocuğun memeli, kuş, kurbağagiller ve sürüngen olarak bildikleri canlılar dahildir. Fakat omurgalılar arasında çoğunlukta olan tetrapodlar değil balıklardır. Gerçekte, tüm tetrapod türlerinin toplamından daha fazla balık türü vardır. Ancak evrimin merceğinden bakıldığında tetrapodlar, suyun dışındaki yaşama da ayak uydurabilen balık soyunun tek dalıdır.

Sudan karaya ilk geçiş 360 milyon yılı aşkın bir süre önce gerçekleşmiştir. Doğu Grönland’da yaklaşık olarak 365 milyon yıl önce yaşayan Acanthostega gibi ilk tetrapodların, gelişimini tamamlamış parmaklı ayakları vardı. Ama öte yandan solungaçları da olduğu için yaşamlarını daha çok suda sürdürüyorlardı. Anlaşıldığı üzere gelişimlerini karaya çıktıktan çok sonra tamamlamışlardı. Araştırmacılar tetrapodların, elpistostegid olarak isimlendirilen canlılardan türediklerini düşünüyorlardı. Sığ su balığı olan bu çok büyük etçil, timsaha veya büyük semendere benziyordu. Birçok açıdan tetrapodlara benzemelerine rağmen yüzgeçleri bulunuyordu. Ne var ki elpistostegidlerle ilgili bilgiler çok kötü korunagelen küçük kalıntılara dayanıyordu, bu nedenle de görüntüleri hakkında tüm bir resim elde etmek çok zordu. Fakat 2006 yılında Kanada’ya bağlı Ellesmere adasında çok iyi korunagelmiş bir elpistostegid fosili bulundu. Edward Daeschler ve arkadaşları Tiktaalik olarak isimlendirdikleri bu fosili ayrıntılı olarak inceleyerek, esnek boyun yapısı ve uzva benzeyen yüzgeç yapısıyla sudan karaya geçişin en güzel tablosunu oluşturdular.

(Daeschler, E. B., Shubin, N. H. & Jenkins, F A. Nature 440, 757–763 (2006). Shubin, N. H., Daeschler, E. B., & Jenkins, F A. Nature 440, 764–771 (2006).)

3- Tüylerin kökeni

Darwin’in evrim teorisiyle ilgili itirazlardan biri de fosil buluntuları arasında büyük bir hayvan grubunun başka bir gruba gelişimini gösteren “geçiş biçimlerinin” eksikliğiydi.

Ancak Türlerin Kökeni adlı eserin yayımlanmasından bir yıl kadar sonra Baverya’daki Solnhofen kireçtaşı kayalıklarında geç Jura devrine ait (yaklaşık 150 milyon yıllık) ilk Archaeopteryx fosili bulundu. Dişler, uzun kemikli kuyruk gibi ilkel sürüngen özellikleriyle birlikte kuş gibi kanatlara ve tüylere sahip bir canlı ilk kuş türü olarak tanımlandıysa da birçok uzman tüylü dinozor olarak kabul etti. Darwin’in bir arkadaşı olan Thomas Henry Huxley böylece dinozorlar ve kuşlar arasındaki evrim halkasını tartışmaya açtı ve paleontologlar günün birinde tüylü dinozor fosilinin bulunacağına inandılar.

Ve araştırmacılar 1980’li yıllarda haklı çıktılar. Çin’deki Nanjing Jeoloji ve Paleontoloji Enstitüsü’nden Pei-ji Chen, küçük bir teropod olan Sinosauropteryx’in tüylü olduğunu keşfetti. 2008 yılında Çin Bilimler Akademisi’nden Fucheng Zhang tarafından incelenen fosil daha ilginçti. Bedeni tüylerle kaplı olan küçük dinozor Epidexipteryx’in kuyruğunda da uzun tüyler bulunuyordu. Bununla birlikte tüylü dinozorlar uçma yetisine sahip değildi, tüyler sadece kızışma döneminde kullanılıyordu. Tüylerin uçmak için de işe yarayacağını doğa daha sonraları keşfetmişti. (Chen, P.-J., Dong, Z.-M. & Zhen, S.-N. Nature 391, 147–152 (1998). Zhang, F., Zhou, Z., Xu, X., Wang, X. & Sullivan, C. Nature 455, 1105–1008 (2008).)

4- Dişlerin evrimsel geçmişi

Gelişimle ilgili araştırmalara yön veren diğer bir alan da evrimsel değişimi yansıtan mekanizmaların keşfidir. Helsinki Üniversitesi’nden Kathryn Kavanagh ve ekibi bu mekanizmayı farelerin azı dişlerinin büyüklüğünü ve sayısını inceleyerek araştırdı. 2007 yılında yayımlanan bu araştırma dişlerin gelişimini gösteren gen ekspresyonu (gen ifadesi) için bir örneği ortaya koydu. Azı dişleri önden arkaya doğru gelişiyorlar ve her diş sonrakinden daha küçük. Farenin çene yapısındaki model, farklı şekillerde beslenen kemirgenlerin evrim sürecinde değişen çevre koşullarına uyum sağladığını gösteren bir örnektir. (Kavanagh, K. D., Evans, A. R. & Jernvall, J. Nature 449, 427–432 (2007).)

5- Omurgalı iskeletin kökeni

Bizi insan yapan önemli dokulardan biri de yalnızca embriyolarda görülen nöral kresttir. (neural crest). Nöral krest hücreleri sırt omuriliğin gelişimi sırasında oluşarak tüm bedene yayılır. Nörol krest olmasaydı yüzümüzde ve boynumuzdaki birçok kemiğe kavuşamaz ya da cilt veya duyu organlarındaki birçok işleve sahip olamazdık. Varlığı sadece embriyolarda bilinen nöral krest, omurgalıların niçin farklı kafa ve yüz yapısına sahip olduklarını açıklamakta. Fakat nöral krestin evrimsel geçmişini fosil kalıntılarıyla göstermek embriyonik verilerin eksikliği yüzünden olanaksız gibidir. En önemli sorulardan biri omurgalı kafatasının ne kadarının nöral krest hücreleriyle ve ne kadarının derin doku tabakalarıyla oluştuğudur.

Yeni teknikler araştırmacılara embriyodaki hücrelerin ne şekilde geliştiğini görmelerine izin verdi. Bu şekilde kemik çevresinin nöral krestten geliştikten sonra tek hücre tabakası olarak boyun ve omuza bağlandığını açıkladılar. Nöral krestten gelişen doku, omuz kemerinin önünü kaplayarak kafayla bağlanır. Burada iskelet mezoderm olarak bilinen dokunun daha derinindeki tabakayla enseyi ve omuzu biçimlendirir.

Canlı hayvanlar üzerinde yapılan bu tür ayrıntılı incelemeler, soyları tükenmiş hayvanlara ait cilt ve kas gibi yumuşak dokusu bulunmayan kalıntıların da kafa ve boyun yapısının gelişimini aydınlatmakta. Örneğin kara omurgalıların atalarındaki büyük omuz kemiği (cleithrum), günümüz memelilerinde kürek kemiği (scapula) olarak varlığını sürdürmektedir. Londra’daki Wolfson Biyotıp Araştırmaları Enstitüsü’nden Toshiyuki Matsuoka tarafından gerçekleştirilen bu araştırma, canlı hayvanlar üzerinde yapılan morfolojik analizin, soyları tükenmiş hayvanların evrimsel gelişimini aydınlatması açısından önemlidir. (Matsuoka, T. et al. Nature 436, 347–355 (2005).)

Yaşam alanlarından elde edilen kanıtlar

6- Ayıklamaya dayalı türleşme

Evrim teorisine göre doğal ayıklanmanın türleşmede önemli bir rolü bulunur. Wisconsin Üniversitesi’nden Jeffrey McKinnon, 2004 yılında dikenli balıklarla (Gasterosteus aculeatus) gerçekleştirdiği deneyler sonucunda, reprodüktif izolasyonun beden boyu üzerinde etkili olduğunu gösterdi. Araştırma Alaska, British Columbia, İzlanda, İngiltere, Norveç ve Japonya sularındaki balıkların çiftleşmelerine dayanıyor.

Moleküler analizlerle denizlerde yaşayan öncülerinden gelişen akarsu balıkları veya okyanusta yaşayan ama yumurtlamak için tatlı sulara geçen balıklar incelenmiş. Bu tür göçer balıkların bedenleri akarsularda yaşayanlardan daha büyük. Balıklar aynı boyda balıklarla çiftleşmeyi tercih ediyorlar. Bu da farklı akarsu tipleri ve bunları yakınları arasındaki reprodüktif izolasyon üzerinde olumlu etki yapmakta. Farklı dikenli balık türlerinin incelenmesi sonucunda ister akarsularda ister denizde yaşayanlar olsun, farklı çevrelere uyum sonucunda reprodüktif izolasyonun gerçekleştiği görülmüş. (McKinnon, J. S. et al. Nature 429, 294–298 (2004).)

7- Kertenkelelerde doğal ayıklama

Popüler bir evrim hipotezine göre yeni çevrelerdeki davranışsal değişimler doğal ayıklanmayı reddetmekte. Fakat Harvard Üniversitesi’nden Jonathan Losos ve arkadaşlarının 2003 yılında gerçekleştirdikleri araştırma bu teoriyi pek desteklemedi. Losos ve arkadaşları deneylerini altı küçük Bahama adasında gerçekleştirirken ilk önce küçük Anolis kertenkelelerini (Anolis sagrei) toplamış ve ölçüp işaretledikten sonra serbest bırakmışlar. Daha sonra ise yırtıcı Leiocephalus carinatus kertenkelelerini de bu adalara bırakmışlar. Altı ila on iki ay sonra kaç tane Anolis kertenkelesinin hayatta kaldığı araştırılmış. Bu şekilde av durumundaki kertenkelelerin ilk önce uzun bacaklara sahip oldukları ancak daha sonraları bacakların kısaldığı görülmüş. Sonuçlar davranışların çevreye uyum esnasında evrimsel değişimi göstermesi açısından önem taşıyor. (Losos, J. B., Schoener, T. W. & Spiller, D. A. Nature 432, 505–508 (2004).)

8- Birlikte evrimleşme için şık bir örnek

Türler rekabet içinde birlikte gelişirler. Darwin’in “Var olma Savaşı”na göre yırtıcı hayvanlar avlarına hep daha öldürücü yetenekler ve donanımlarla saldırarak rekabeti sürdürüyorlar. Biyolog Leigh van Valen 1973 yılında “A new evolutionary law” ilkesini formüle ederek, evrimin parazitler ve konakçıları arasındaki donanım rekabetiyle tetiklendiğini öne sürmüştü. Valen’in bu hipotezi ses getirdiyse de kanıtları yeterli değildi. Böyle bir şeyi kanıtlamak için parazitleri kuşaklar boyu takip etmek gerekiyordu. Evrimi tetikleyen donanım rekabeti örneğin su pirelerinde ve bakterilerde (Pasteuria ramosa) izlenebilmekte. Bunların özel bir yaşam biçimleri var. Nitekim acil durumlarda “durgunluk evresine” girerek gelişimlerini durduruyorlar, koşullar uygun olduğunda ise “uyanıyorlar”. Leuven Üniversitesi’nden Ellen Decaestecker bu özelliklerden yararlanarak tortulları kazmış. Burada “durgunluk evresindeki” kuşaklar üst üste bulunuyordu. Bunları uyandırmak ve birbirleriyle çarpıştırmak mümkündü. Parazitlerin saldırma gücü çağdaş oldukları zaman doruk noktasına ulaşıyordu.

Daha sonraki konakçılar ise ancak daha sonraki parazitlerce aşılabilecek donanımlar geliştiriyordu. Toplam bilanço hep aynı kalıyordu ama bakteriler hep daha saldırgan oluyordu. Araştırma, birlikte evrimleşme süreci için şık bir örnek sunmuştu. Nitekim parazitlerin ve konakçıların etkileşimleri, evrim teorisini, doğal ayıklanmaya bağlı dinamik donanım rekabetinin kuşaktan kuşağa aktarılmasıyla kanıtlıyor. (Decaestecker, E. et al. Nature 450, 870–873 (2007).)

9- Yaban kuşlarının farklı dağılımı

Örneğin göçe bağlı gen akışı çevreye uyumu bozarak, gruplar içinde ve gruplar arasında evrimsel farklılaşmalara neden olabilirler. Çünkü klasik popülasyon genetiğine göre genetik benzerlik ne kadar çoksa yerel popülasyonlar daha çok göçüyor ve melezleşiyorlar. Bu kavram genel kanıyla örtüşür ve gen akışının dağılım gibi rastlantısal bir süreç olduğunu kabul eder. Fakat Edward Gray Deneysel Ornitoloji Enstitüsü’nden Ben Sheldon 2005 yılında yayımladığı araştırmasında aslında rastlantısal olmayan dağılımın bölgesel uyumu ve evrimsel farklılaşmayı desteklediğini söyledi.

Uzun vadeli bu araştırma, Oxfordshire’de bir koru içinde yaşayan baştankaraların (Parus major) incelenmesine dayanıyor. Araştırmacılar, yavru kuşlardaki genetik varyasyon tiplerinin ve miktarının koruluğun bir bölgesinden diğerine farklılık gösterdiğini bulmuşlar. Korunun çeşitli bölgelerinde farklı ayıklanmaya neden olan bu farklılaşma motifi bölgesel uyum için en önemli etken. Bu etki rastlantısal olmayan yayılımla güçlendirilmekte. Her kuş farklı yaşam alanı seçiyor ve burada kuluçkaya yatıyor, bu davranış onları daha sağlıklı kılıyor. Araştırmacılar buradan şu sonucu çıkarıyorlar: Gen akışı homojen değilse, evrimsel farklılaşma hızlanır ve şaşırtıcı bir şekilde küçük mekânsal farklılıklar ortaya çıkar. Bu sonuç Hollandalı araştırmacılar Erik Postma ve Arie van Noordwijk (Hollanda Ekoloji Enstitüsü) tarafından da desteklenmekte. Bu iki bilim insanının araştırması da rastlantısal olmayan dağılıma dayanan gen akışının küçük bölgelerde büyük genetik farklılaşmalara yol açtığını gösterdi. (Garant, D., Kruuk, L. E. B., Wilkin, T. A., McCleery, R. H. & Sheldon, B. C. Nature 433, 60–65 (2005). Postma, E. & van Noordwijk, A. J. Nature 433, 65-68 (2005).)

10- Lepisteslerin ayıklanmayla hayatta kalma çabası

Doğal ayıklanma daha sağlıklı kılmakta. Ancak bu ayıklanmanın zaman içinde daha az yararlı olan gen varyasyonlarını daha üstünleri için feda ederek genetik varyasyonu tüketmesi beklenir. Oysa doğal popülasyonlarda çok büyük bir genetik çeşitlilik görülür. Peki bu genetik çeşitlilik nasıl korunuyor? Genetik çeşitliliği açıklayan örneklerden biri erkek lepisteslerin (Poecilia reticulata) renk motifleridir. Illinois Üniversitesi’nden Kimberly Hughes ve arkadaşları Trinidad’da çeşitli ırmaklardan erkek lepistesleri topladıktan sonra renk motiflerine göre gruplara ayırmışlar. Daha sonra ise gruplar yeniden sınıflandırılarak havuzlara bırakılmış. Araştırmacılar her yeni grupta belli başlı bir renk motifine sahip lepisteslerin azınlıkta olmasına dikkat etmişler. Üç hafta sonra sürpriz bir şekilde azınlıkta olan lepisteslerden hayatta kalanların diğerlerine göre daha fazla olduğu görülmüş. Bilim insanları avcı balıkların belli başlı renk kombinasyonlarını aradıkları için alışılmışın dışındaki motiflere dikkat etmediklerini sanıyorlar. Ayıklanmanın ender tiplerin yararına işlediği bu tür hayatta kalma çabası, moleküler onarım, morfolojik ve sağlık yararına çok çeşitlilik şeklinde insanda ve diğer memelilerde de görülmekte. (Olendorf, R. et al. Nature 441, 633–636 (2006).)

11- Evrimin geçmişiyle ilgili konular

Evrim, genelde yaşamla ilgili sorular için en iyi çözümleri bulmaya yarar. Fakat doğal ayıklanma sadece maddelerle işlemekte, evrim tarihinin milyonlarca yıllık sonucu olan maddeler bunlar. Hiçbir şey boş bir çabayla başlamaz.

Eğer öyle olsaydı karaya yönelen tetrapodların yüzgeçleri ayaklara dönüşmez, kim bilir belki tekerlek biçimini alırdı. Çevreye uyum yaratıcılığı, uzun bir yılana benzeyen murana yılanbalığında (Muraena retifera) izlenebilmekte. Geçmişte kemikli balıklar avlarını yakalamak için vakumdan yararlanıyorlardı. Balık yaklaşmakta olan yemini görünce ağzını sonuna kadar açarak avı ve su akışı için büyük bir boşluk oluşturur. Gereksiz su solungaçlarca emilirken, balık yemini çene üzerinden gırtlağına emer. Ancak murana yılanbalığı ince uzun yapılı olduğu için yeterli vakumu yaratması mümkün değildi. Kaliforniya Üniversitesi’nden Rita Mehta ve Peter Wainwright 2007 yılında bu balığın yemini ne şekilde yakalayıp sindirdiğini buldu. Murana yılanbalığı ağzını açtığında gırtlağında ikinci bir çene ortaya çıkıyor. Bu yedek çene ağızdaki yemi parçalayarak boğazına itiyor. Yedek çene yakından incelendiğinde bir pençeye benziyor. Altta ve üstte avı iyice kavrayabilen sivri dişler bulunmakta.

Yanlardaki çok uzun kaslar ve çene kemerleri normalden daha küçük. Bu şekilde çene tamamen kapanıyor ve murana balığının ince bedeninde az yer kaplıyor. Araştırmacılar bu ilginç avlanma tekniği sayesinde balığın mercan resiflerinde usta avcılara dönüştüklerini düşünüyorlar (Mehta, R. S. & Wainwright, P. C. Nature 449, 79–82 (2007).)

Moleküler süreçlere dayanan kanıtlar

12- Darwin’in ispinozları

Charles Darwin Galapagos adalarına geldiğinde birbirlerine çok benzeyen ama gagaları farklı olan ispinozlarla karşılaşmıştı. Yer ispinozlarının gagaları derin ve geniş, kaktüs ispinozlarınki uzun ve sivri, ötücü ispinozlarınki ise ince ve sivriydi ki bunlar farklı beslenme alışkanlıklarını yansıtıyordu. Darwin tüm ispinozların kökenin adaya göçen ortak bir ataya uzandığını düşünüyordu. Sonuçta Galapagos adasındaki ispinozlar Amerika kıtasının güneyinden biliniyordu. Darwin’in ispinozları bu açıdan, doğal ayıklanmanın ortak bir atadan, çeşitli ekolojik nişlerde ne şekilde farklı biçimler yarattığını gösteren klasik bir örnektir.

Gaga biçimindeki değişimde hangi genetik mekanizmaların işlediğini bulmak isteyen Harvard Üniversitesi araştırmacısı Arhat Abzhanov, 2006 yılında yayımlanan araştırmasında çeşitli türlerde gaga biçimiyle ilişkili olan çok değişken olan genleri aramış. Abzhanov ve ekibi bu arayış sonucunda kalsiyum dengesinde de önemli bir rol oynayan kalmodulin (calmodulin) proteinini bulmuşlar. Bu protein farklı biçimlerin ve boyutların gelişmesinden sorumludur.

Araştırmacılar sonuçlarını kanıtlamak için yavru ispinozları genetik değişimden geçirerek kalmodulin seviyesini yükseltmişler. Bu şekilde yavruların gagaları uzamış. Bu deneylerle aynı zamanda gaganın genişliği ve derinliği gibi çeşitli özelliklerin genetik düzlemde ayrı ayrı işlendiği de anlaşılmış. Sonuçlar Darwin’in ispinozlarındaki farklı gaga biçimlerinin, kalmodulin etkinliğindeki değişimlere bağlı olduğunu göstermekte. (Abzhanov, A. et al. Nature 442, 563–567 (2006).)

13- Mikro evrim, makro evrimin buluşması

Darwin, evrimsel değişimin çok küçük adımlarla gerçekleştiğini düşünüyordu. “Belirsiz aşamalar” olarak adlandırdığı bu değişimler, çok uzun zamanlarda tamamlanan evrelerdi ve biçim ve işlevlerde toplu değişimlere neden oluyordu. Mikro evrim olarak isimlendirilen bu tür küçük değişimlerle ilgili çok sayıda kanıtlar var. Mesela ilaca direnç kazanmak bunlardan biri. Tabi bir türden diğerine geçiş gibi değişimler ya da makro evrimle ilgili fosiller de bulunur, ancak bu değişimleri canlı olarak izlemek çok zordur. Makro evrimin mekanizmalarını canlı olarak genlerin yapısında görebiliriz. Organizmaların gündelik yaşamında da genler bazen, hayvanlardakilerle aynı biçime ve aynı gelişime sahip olabiliyor. Bu yüzden gündelik olarak yaşanan evrimin büyük etkileri olabilir.

Howard Hughes Tıp Enstitüsü’nden Sean Carroll ve arkadaşları 2005 yılında Drosophila biarmipes sineğini inceleyerek ilginç bir sonuca ulaştılar. Araştırmacılar erkek sirkesineğinin kanadındaki tek bir noktanın oluşumunda katkısı olan moleküler mekanizmayı keşfetmişler. Bu şekilde nokta evriminin, atalarından kalma bir pigmentasyon genindeki ayar elementinin değişimine bağlı olarak meydana geldiğini gösterdiler. Söz konusu ayar elementi zaman içinde kanadın eski bileşenlerini geliştiren transkripsiyon faktörleriyle birleşmekte. Özellikle sarı genin ayar elementiyle birleşen transkripsiyon faktörlerinden biri “süsleme geni” / “engrailled” olarak kotlanmış, bu gen bir bütünün gelişiminde önemlidir. Bu da tek bir süreçte işleyen bir genin, diğer bir sürece de katılarak ilkede makro evrimsel değişimi çalıştırabileceğini gösteriyor. (Gompel, N., Prud’homme, B., Wittkopp, P. J., Kassner, V. A. & Carroll, S. B. Nature 433, 481–487 (2005).)

14- Yılanyarda ve deniztaraklarında zehir dirençliği

Biyologlar uyuma bağlı evrimsel değişimlerle ilgili moleküler mekanizmaları artık daha iyi anlamaya başladılar. Taricha granulosa semenderlerinin bazı popülasyonlarında örneğin hayvanlar sinir zehri tetrodoksini ciltlerinde depoluyorlar. Anlaşıldığı üzere bu zehri jartiyerli yılandan (Thamnophis sirtalis) korunmak için kullanıyorlar. Ancak tetrodotoksin üreten semenderleri avlayan jartiyerli yılanlar bu zehre karşı bağışıklık kazanmışlar. Stanford Tıp Okulu’ndan Shana Geffeney bu mekanizmayı 2005’te gerçekleştirdiği ayrıntılı bir çalışmayla çözdü. Buna göre jartiyerli yılanın dirençlik seviyesindeki oynamalar, tetrodotoksini özel bir sodyum kanalıyla bağlayan moleküler değişime yol açmakta.

Zehir dirençliğiyle ilgili benzer bir ayıklanma Kanadalı araştırmacı Monica Bricelj tarafından Kuzey Amerika’nın Atlantik kıyılarında yaşayan yumuşak kabuklu taraklarda da (Mya arenaria) tespit edilmiş. Su yosunları insanlarda paralitik midye zehirlenmesine yol açan saksitoksini üretiyorlar.

Saksitoksinli bölgelerde yaşayan taraklar zehre karşı bağışıklık kazanmışlar ve bu zehri dokularında depoluyorlar. Oysa zehirsiz bölgelerde yaşayan taraklarda zehre karşı direnç gelişmemiş. Zehre karşı direnç kazanan popülasyonların genlerinde, saksitoksini sodyum kanalına bağlayan bir mutasyon gelişmekte. Bu iki araştırma birbirine çok benzer ayıklanma sürecinin tamamen farklı alanlarda işleyebileceğini göstermiştir. (Geffeney, S. L., Fujimoto, E., Brodie, E. D., Brodie, E. D. Jr, & Ruben, P. C. Nature 434, 759–763 ( 2005).

Bricelj, V. M. et al. Nature 434, 763–767 (2005).)

15- İstikrara karşı değişim

Türler milyonlarca yıl değişmeden kalabilirler, bu süre fosillerdeki izleri bulmak için yeterlidir. Ama çok aniden değiştikleri de olur. Bu durum bazı türlerin ani değişimi engelleme potansiyeline sahip olduklarını ve evrime karşı direnç gösterdiklerini akla getirmişti. “Evrimsel direnç” fikri ilk kez sirkesinekleriyle deneyler yapan Suzanne Rutherford ve Suan Lindquist tarafından ortaya atıldı. Bu fikir, gelişim bozukluğuyla ilgili süreçlere, Hsp90 olarak isimlendirilen ve stres anlarında daha fazla üretilen bir proteinin “eşlik etmesine” uzanıyordu.

Buna göre Hsp90 özel durumlarda diğer süreçlerce baskılanmakta ve normalde serbest dolaşım ayarları yapan proteinler, gizlenmiş varyasyonları üretiyorlar. Albert Einstein Tıp Koleji’nden Aviv Bergman 2003 yılında evrimsel direncin gerçekten de Hsp90’a bağlı bir özellik mi yoksa daha çok genel bir özellik mi olduğunu araştırdı. Araştırmacı bu amaçta tek bir geni devre dışı bırakılan bira mayasının karmaşık gen ağları ve genom ekspresyon verilerine ait sayısal simülasyonlarından yararlandı. Bu şekilde neredeyse tüm genlerin, işlevsel olarak baskılanmaları halinde rezervlerdeki varyasyonları açığa çıkardıklarını görmüş.

Yani diğer sözlerle evrimsel direnç Hsp90’den daha derine inmekte. (Bergman, A. & Siegal, M. L. Nature 424, 549–552 (2003).)

23 Ocak 2009

Çocuklarınızı Destekleyin

2009-01-25T14:56:00.000-08:00

* Yapılan araştırmalar destekleyici tutum gören çocukların, fizyolozik ve ruhsal gelişiminin daha denğeli olduğunu ve bu çocukların yaşamlarında büyük başarılara ulaştığını göstermiştir.

* Yaptıkları işlerde destek gören çocukların daha yaratıcı ve cesur olduğu saptanmıştır.

* Çocuklar araştırarak keşfetmeye ve deneyim kazanmaya yöneltilmelidir.

*Bir şeyi başarması konusunda çocuğa yönelik aşırı bir beklenti içerisine girilmemelidir. Beklenti düzeyininin ölçüsü, çocuğun kapasitesi ve bireysel özellikleri olmalıdır.

* Çocuğun başarılı girişimleri onu başarılara yöneltmek ve öğrenme arzusuna pekiştirmek amacıyla desteklenmelidir. "Aferin!", "Çok güzel oluyor!", "İstersen bir kez daha deneyebilirsin!" gibi sözlerle çocuğa cesaret verilmelidir.

Yazan: Barış ATA
Kaynak:aktasyozgat.blogspot.com

EĞİTİM

2009-01-25T14:52:00.001-08:00

Bilim ve Teknoloji

2009-01-25T14:40:00.000-08:00

Dünyayı Değiştirecek Buluş

2009-01-25T14:26:00.000-08:00

Dünyayı Değiştirecek Buluş

Türk ve ABD'li bilim insanlarının ortak çalışmasıyla, malzemeler, saç telinden 5 bin kat incelikte üretildi.

10 Ocak 2009 11:48

Türk ve ABD'li bilim insanlarının ortak çalışmasıyla, vücut hareketi, ısı ve titreşimi enerjiye çevirmede kullanılan malzemeler, saç telinden 5 bin kat incelikte üretildi. Böylelikle kendi enerjisini üreten malzemelerin yolu açıldı

Nanoteknolojiyle geliştirilen "piezoelektrik malzeme"lerle gelecekte hayal gibi gösterilen kendi enerjisini üreten otomobiller ve güdümlü ilaç sistemlerinde yeni çözümler geliştirilmesinin de yolu açıldı.
Nanoteknoloji üzerine özgün araştırmaları nedeniyle 1999'da dünyanın en prestijli ödüllerinden Feynman Nanoteknoloji ödülünü alan ve alternatif yakıt teknolojileri üzerinde 20 yıldır ABD ve Türkiye'den pek çok araştırma grubuyla çalışan Teksas Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tahir Çağın, piezoelektrik malzemelerin bazı kristal ve seramik materyallerde bulunduğunu ve bu malzemelerin yıllardır elektronik ve mekatronik aygıtlarda yaygın biçimde kullanıldığını anlattı.
Bu malzemelere baskı uygulanması ya da esnetilmesi sonucu oluşan kutuplaşma ile kendi enerjilerini üretebileceğini anlatan Çağın, "bu malzemelerin ayrıca ayak ve vücut hareketlerinden elektriğin üretebileceğini ve böylece kendini ısıtan kıyafetlerin yolu açılacak.Yada ısı ve titreşim olarak kaybedilen enerjinin bir bölümünü dönüştürerek kendi enerjisini üreten otomobiller yapılabileceğini, güdümlü nano ilaç taşıyıcı sistemleri ile kendi enerjisini üreten küçük ilaç kapsüllerini ürettikleri enerjiyi kullanarak vucutta istedikleri yere yollayabileceklerini" söyledi.

HAYAL TEKNOLOJİLER 15 YIL SONRA GERÇEKLEŞECEK
Çağın, mekanik enerjiyi kullanılabilir elektrik enerjisine çeviren piezomalzemelerin üretildiği materyallerin kimyasını, alaşımlarını ve nano yapılarını optimize etmeyi hedeflediklerini belirterek şöyle konuştu:
"Özellikle fosil yakıtlara dayanan teknolojilerin yerine koyacağımız yeni enerjileri araştırıyoruz. Çalışmalarımızla zaten kullanılan bu piezoelektrik malzemeleri maksimum verim alacak seviyeye getirdik. Fosil yakıtların yerine sürdürebilir üretim ve yaşam bağlamında kayıp ısıyı kullanılabilir enerjiye dönüştüren termoelektrik sistemler, hidrojen ekonomisinde önemli rol oynayacak yakıt pilleri için hidrojen depolama ve taşıyıcı sistemler, yüksek verimli katalizörler ve membranlar ışık enerjisinin dönüştürülmesinde önemli kazanım sağlayacak nano sistemler yürüttüğümüz araştırmaların odağını oluşturuyor. Bu nano yapılı malzemeler, örneğin bir ilacı taşıyan kapsülün vücudun belirli bir yerine gönderilmesi için etraftaki mekanik enerjiyi kullanmasında nano yapılı jenerator olarak kapsülün yapısında kullanılabilir. Bu nano yapılı piezomalzeme ilaç taşıyıcı kapsülleri güdümleme için gerekli küçücük enerjileri taşıma ortamında var olan salınımlardan kendileri üretebilecek.
Bu salt mekanik enerjinin dönüştürülmesiyle sınırlı değil, benzer şekilde atık ısı, güneş enerjisinin dönüştürülmesinde de verimin uygun teknolojik cihazlarla en yükseğe çıkartılması mümkün."

Çağın, tüm dönüştürücülerin yüksek teknoloji cihazlarında hali hazırda kullanıldığını, verimin optimize edilmesiyle bunların yakın gelecekte tüketicilerin de kullandığı gündelik aygıtlarda yer bulacağını da kaydederek, "Bunlar şu an hayal gibi, ancak 5-10 sene sonra insanlar bunları sıklıkla kullanabilecekler" diye konuştu.

Prof. Dr. Çağın, çalışmalarının uluslararası bilim dergileri Physical Review, Applied Physics Letters, Chemical Physics de yayınlandığını, benzer konularla ilgili patent başvurularının olduğunu da sözlerine ekledi.

(BG Editör: AT)

Kaynak: Bizim Gazete-10.01.2009
Baglantı: aktasyozgatblogspot.com